(818 S. K. m. 96, 207) (6762 S. K. m. 25)
Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın zamanaşımı nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hüküm süresi içinde davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de çağrı kağıdı gideri ödenmediğinden duruşma isteğinin reddiyle incelemenin evraklar üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
KARAR
Davacı, Milli Eğitim Müdürlüğü, Sağlık Eğitim Merkezi Baştabipliğinin ihtiyacında kullanılmak üzere, teklif mektubu almak suretiyle davalı Orsan Ortopedi Sanayinden 2.12.1991 gün ve 031079 sayılı fatura ile bir adet picker marka 100 MA Çift Masa tektüp röntgen cihazının 90.000.000 T1. bedelle satın alındığını, cihazın yerinin hazır olmaması nedeni ile ambalajı açılmadan 13.11.1992 tarihine kadar sağlıklı koşullar altında bekletildiğini konulacak yerin hazırlanması üzerine, muayene komisyonunca yapılan incelemede cihazın fabrika çıkışlı orijinal mal olmadığı kullanılmış makine olduğu ve ayakta yatırarak hiç bir şekilde film çekilmesinin mümkün olmadığının anlaşıldığını 20.11.1992 ihtarname ile cihazın orijinali ile değiştirilmesi istendiği halde yerine getirilmediğini öne sürerek teslim edilen ayıplı röntgen cihazı yerine taahhüt edilen vasıflarda fabrika orijinal çıkışlı picker marka 100 MA Röntgen Cihazı verilmesine mümkün olmadığı takdirde dava tarihindeki değeri 142.000.000 TL.sının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Davalı ayıba karşı tekeffül zaman aşımının dolduğunu, davacının muayene ve ihbar yükümlülüğünü zamanında yerine getirmediğini, cihazın tesliminden onbir buçuk ay sonra muayene edilerek ayıp ihbarının yapıldığını o nedenle davacının malı kabul etmiş sayılmadığını savunmuş davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davacının T.T.K.nunun 25/3 maddesinde belirtilen süreler içinde ayıp ihbarında bulunmadığı; ayrıca anılan yasanın 4.üncü fıkrasında açıklanan altı aylık zaman aşımı süresinin de dolduğu kabul edilmiş davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı Milli Eğitim Bakanlığı vekili Hazine avukatı tarafından temyiz edilmiştir. Bir davada ileri sürülen maddi olguların hukuki nitelendirmesini yapmak ve uygulanacak yasa maddelerini bulmak ve uygulamak hakimin doğrudan görevidir. (HUMK. Md. 76) Hemen vurgulayalım ki; mahkemenin hükmüne dayanak aldığı T.T.K.nunun 25.inci maddesi tacirler arasındaki ticari satışlar hakkında uygulanır. Davacı tacir olmadığı için anılan yasa maddesinin olaya uygulanması isabetsizdir. O nedenle uyuşmazlık BK.nun genel hükümleri ile satıma ilişkin hükümleri altında çözümlenecektir. Davanın BK. Md. 207.deki bir yıllık zaman aşımı süresi içinde açıldığından taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Yine dosyadaki bilgi ve belgeler ile sözleşme içeriğinden ve tarafların birleşen ifadelerinden satım konusu picker marka 100 MA Röntgen cihazının fabrika çıkışlı orijinal olarak teslim edileceği belirgindir.
Mahkemece üç uzman bilirkişiden alınan raporlarda, cihazın orijinal bir makinede olması gereken parçaları taşımadığı gibi daha önce bir yerde kullanılıp sökülen bir cihaza ait tüm özellikleri taşıdığı, dahası eski ve kullanılmış bir cihaz olduğu, bukili ve gridli (Ayakta - Akciğer ve yatarak optimal grafi) film çekmenin ve skopi yapmanın kesinlikle mümkün olmadığı bu eksikliklerin muhafaza ve bekleme sebebiyle meydana gelmediği ayrıca cihazda kaset tepsisi, skopi eksanının grad tertibatı, skopi ayak pedalı, elektronik frenler ve akciğer statifi noksanlıkların bulunduğu çok açık bir şekilde tespit edilmiştir.
Bu çok açık noksanlıklar, özellikle cihazın film çekme görevini yerine getiremeyeceği olgusu karşısında borcun davalı borçlunun kusuru ile hiç ifa edilmemiş olduğunun kabulü zorunludur ve uyuşmazlığa bu hukuki açıdan bakılarak çözümlenmesi gerekir. Hal böyle olunca; davacı BK.nunun 96.ıncı maddesine sığınarak uğradığı zararın tazminini isteyebilir ve davalıda davacının uğradığı zararını giderimle yükümlüdür. (BK. Md. 96)
Somut olayda davalının sözleşmedeki edimlerini kusuruyla gereği gibi hiç ifa etmediği toplanan delillerle kanıtlanmıştır.
Öyleyse mahkemece istem doğrultusunda inceleme yapılmalı hasıl olacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmelidir.
Mahkemenin hukuki nitelendirmede yanılgıya düşerek zaman aşımı nedeni ile yazılı şekilde davanın reddine karar vermesi usule ve yasaya aykırıdır. Bozma nedenidir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, 14.11.1994 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy