(818 S. K. m. 75, 76, 96)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, satım sözleşmesi gereğince 30 Eylül 1989 tarihinde teslimi davalı Türkiye Emlak Bankası A.Ş. tarafından taahhüt edilen K. Anatepe konutlarından 2435 parsel, DL Blok 15 numaralı satım konusu bağımsız bölüm standart tip konutun, bu güne kadar teslim edilmediğini öne sürerek 4 aylık süre için kira karşılığı tazminatın beher ay için temerrüt faizi ile birlikte 39.750.000 TL. nın tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı ortada resmi şekilde yapılmış bir sözleşme yapılmadığı gibi banka tarafından taahhüt edilmiş bir teslim tarihi, gecikme faizi veya cezai şart bulunmadığını sözleşmedeki 20 aylık sürenin kesin teslim tarihi olmadığını savunmuş davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece satış sözleşmesinde başlayacağı gün belirtilmeksizin 20 ay sonra teslime davet edileceği şeklinde kararlaştırmanın kesin vade olmadığı davalının da temerrüde düşürülmediği kabul edilmiş davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir. Taraflar arasında düzenlenen vadeli satışlar için A. Konut Yapı Teklif Yazısı başlıklı sözleşmenin teslim süresini belirleyen 6ncı maddesinde aynen Anadolu Bankası 20 aylık süre sonunda konutunuzu size teslim için davet edecektir denilmektedir.
İfa (ödeme) günü gelmiş olan borç muaccel olmuş bir borç demektir. Vade olarak belirli bir gün veya belirli bir süre öngörülmüş olabilir. İşte sözleşmedeki 20 aylık süre sonunda sözü vadenin bu ikinci anlamına örnek oluşturur. Burada vade sürenin sonunda dolacaktır. Görüldüğü gibi taraflarca akitte kararlaştırılan vadenin muayyen ve kesin olduğundan kuşku ve duraksamaya yer olmamalıdır. Gerçekte de 20 aylık sürenin sonunda sözlerinden asla belirsizlik sonucuna kavuşulması mümkün değildir. Burada ifa zamanı sözleşme tarihinden itibaren başlayıp 20 inci ayın sonu olarak kesin bir tarih belirlenmiştir. Yine vadenin hukuki tarihinde de bir katiyetsizlik ve kuşku görülmemektedir. Ayın son günü de BK. 75/1 maddesince tespit edilecektir. O nedenle satım konusu dairenin mutlaka belirtilen tarihte teslim edilmesi bu tarihte ifa yerine getirilmediği takdirde de ifanın daha sonra yapılamayacağının taraflarca kararlaştırılmış olduğunun kabulü zorunlu olmaktadır. Kesin vadeli akitlerde ifa kararlaştırılan tarihte veya zaman içinde vuku bulmazsa ihtara ve süre tayinine artık gerek görülmez. Vadenin gelmesi alacağı muaccel hale getirir ve borçlu ifa ile yükümlü olur. (BK. m. 76) Tüm dosyadaki bilgi ve belgelerden satım konusu daireyi sözleşmede tayin edilen kesin vade içinde teslim etmediği ve böylece ifanın geciktirilmiş olmasından dolayı davalının temerrüdünün oluştuğu anlaşılmıştır.
Şu durum karşısında, Mahkemece davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeni ile davacının uğradığı giderin miktarı tespit edilmeli ve hüküm altına alınmalıdır. (BK. m. 96) Mahkemenin hükmüne emsal tuttuğu Dairemizin 13.4.1993 gün ve 1931-3134 sayılı ilamı hata sonucu verilmiş tek bir karar olup bundan da hemen dönülmüş ve aynı durumda olan tüm davalar az yukarda açıklanan kurallar ışığında sonuca bağlanmıştır. Halen de istikrarlı bir biçimde bu görüş sürdürülmektedir. O halde usule ve yasaya aykırı bulunan mahkeme kararı bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz olunan mahkeme kararının belirtilen nedenler altında davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 27.10.1994 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy