(818 S. K. m. 44, 98/2) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü.
Karar: Davacı, kendisine ait taşınmazda sulu tarım yapmak üzere sulama tesisi kurduğunu, taşınmazına şeker pancarı ektiğini, ancak davalının elektrik kısıtlamaları ve düşük voltajda elektrik vermesi nedeniyle ekmiş olduğu ürüne zamanında yeterli su verilemediğini, zarara uğradığını ileri sürerek 12.000.000.000 TL. nin ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporu esas alınarak 10.465.200.000 TL.nin davalıdan tahsiline karar verilmiş,; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacı, bu davasında tespit raporuna dayalı olarak tazminat isteğinde bulunmuştur. tespit raporunda bölgede bir dekar alandan ortalama 4500 kg şeker pancarı elde edilebileceği belirtilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise tespit raporunda gösterilen ve az yukarıda açıklanan miktar aşılmak suretiyle bir dekar alandan 5000 kg ürün alınabileceği kabul edilerek buna göre hesaplama yapılmıştır. Usulün 74. maddesi hükmü uyarınca hakim, tarafların talepleriyle bağlıdır. Davacı, tespit raporuna dayanarak talepte bulunduğuna göre tespit raporunda belirtilen değerlerin üzerine çıkılarak, bir dekar tarladan 5000 kg. şeker pancarı elde edildiğinin kabulüyle yazılı şekilde hüküm, kurulması doğru olmadığı gibi tespit raporunda ürün kayıp oranı %80-90 olarak açıklandığı halde hükme esas bilirkişi raporunda hangi sebeblerle %90 ürün kaybının esas alındığının açıklanmamış olması da doğru değildir.
3- Davaya esas delil tespit dosyasında mevcut ziraat mühendisi raporunda, davacının ürün ektiği taşınmaz da ekim ve bakım hatasının bulunmadığı, susuzluk nedeniyle ürünün gelişme göstermediği, ürün zararının %80-90 olduğu, normal sulamanın yapılması halinde dekardan 4500 kg. ürün elde edilebileceği açıklanmış, elektrik mühendisi raporunda ise, sık sık elektrik kesintileri ve voltaj dalgalanmalarının tespit edildiği, gerilimdeki bu dalgalanmaların temrik manyetik otomatik şarteli attıracağı, bu halde tesisin giderilmesi zor hasarlanmalara maruz kalacağı belirtilmiş, ancak tüm tespit ve değerlendirmeler geçersiz, inandırıcı olmaktan uzak olduğu için belirlenen olgular bu davada delil olarak kabul edilemez. Esasen davalı taraf bu tespit raporlarına da itiraz etmiştir. Davada iddiayı doğrulayacak başkaca delil tespit raporları bulunmamaktadır.
Hükme esas alınan bilirkişi rapor ve ek raporları da delil tespit raporlarındaki olgulara dayanarak rapor düzenlemişlerdir. Her ne kadar davacı tesislerinden saniyede 20 litre su alınabileceği bu raporlarda belirtilmiş ise de, gerçekten davacıya ait su kuyusunun ve o yoldaki yer altı suyu kullanma belgesine göre belgede yazılı miktardan su almasının mümkün olup olmadığı, alınacak su miktarı ile tüm taşınmazların ne kadar sürede sulanabileceği, bölgenin mevsim özelliği itibariyle bu sulama süresinin yeterli olup olamıyacağı ve sulama aralığı konularında gerekli açıklama olmadığı için bu raporlardaki bilgilerde yeterli kabul edilemez.
Öyle ise mahkemece, öncelikle taraflar arasındaki abone sözleşmesinin eki ve ayrılmaz parçası olduğu (md.6) belirtilen "TEK'den enerji alan ve alacak olan tüketicilerin uymak zorunda oldukları koşullar adlı YTSD yayın ile Elektrik Tarifeleri ve İç Tesisat Yönetmenlikleri davalıdan alınmalı, davacının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden almış olması gereken "Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi" kendisinden alınıp dosyaya konulmalı, 1998 yılı sulama döneminde hangi tarihlerde ve ne kadar süre ile elektrik kesintisi ile voltaj dalgalanmaları yapıldığı üzerinde durulup nedenleri araştırılmalı, taşınmazın bulunduğu bölge itibariyle ve bu bölgenin özellikleri gözetilerek davaya konu ürünün hangi aralıklarla ve ne miktarda su ile sulanabileceği, normal sulanması durumunda emsallerine göre ne miktar mahsul elde edilebileceği, bu miktar mahsulün elde edilebilmesi için yapılması gereken giderlerin kalem kalem neler olduğu davacı su kaynağının Devlet Su İşleri tarafından belirlenen su kapasitesinin saniyede kaç litre olduğu, bu miktar su ile davacının ne kadar tarlayı sulayabileceği, davacının ülke genelindeki elektrik kesintilerini ve voltaj dalgalanmalarını bilecek durumda bir kişi olması nedeniyle bunlara karşı olabileceği önlemler olup olmadığı, varsa bu önlemlerin ve davacının zamanında kesinti ve dalgalanmalardan davalıyı haberdar etmemesinin zararına etki yapıp yapmayacağı, etki yapacak ise bunun derece ve nisbeti, üzerinde durulmalı, gerektiğinde Üniversitelerin konuya ilişkin bölümlerinde görev yapan kişilerden de bilirkişi sıfatıyla düşünce alınmalı böylece şimdiki gibi Borçlar Kanunun 98/2 maddesi yollamasıyla aynı Kanunun 44. maddesi de gözetilmek suretiyle sonucuna uygun bir karar verilmelidir.
Mahkemenin açıklanan yönleri gözardı ederek eksik inceleme ve inandırıcı olmayan yetersiz bilirkişi raporlarını benimseyerek yazılı şekilde karar vermesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: 1. bent gereğince davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. ve 3. bent gereğince temyiz olunan mahkeme kararının davalı yararına (BOZULMASINA), peşin harcın istek halinde iadesine, 14.11.2000 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy