(818 S. K. m. 257)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:
Karar: Davacılar, 1.2.1991 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile kiracı bulunan davalının mecuru 1.2.1998 tarihinde tahliye edeceklerini bildirip, 1.4.1998 tarihli ihtarla da fiili tahliyeyi gerçekleştirdiğini bildirdiğini, kendilerinin 16.2.1998 tarihinde tespit yaptırıp 17.5.1998 tarihinden itibaren içeriye girilebilir, kiracılara gösterilebilir hale getirdiklerini, bu itibarla davalı kiracının 1.2.1998 ila 17.5.1998 arasındaki 8.750.000.000 TL kira kaybı ile, hor kullanmadan dolayı oluşan zarar miktarı olan 3.280.000.000 lira ve 65.000.000 lirada tespit, ihtarname vs gideri olmak üzere toplam 12.095.000.000 liranın reeskont faizi ile tahsilini istemişler, birleşen davada ise birleşen davanın davacısı maddelerine Deniz D. 1.2.1998 ile 17.5.1998 tarihleri arasındaki kira kaybından payına düşen 1.640.000.000 lira ile hor kullanmadan dolayı oluşan zarar miktarından payına düşen 615.000.000 lira olmak üzere toplam 2.255.625.000 liranın reeskont faizi ile davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı, kiralananı 1.2.1998 tarihinde tahliye edip anahtarı komşuya bıraktıklarını, davacının teslim aldığı anahtarı kullanarak tespit yaptırdığını, kiralanana zarar vermediklerini kira kaybının oluşmadığını, talep edilen miktarların fahiş olduğunu savunmuş ve davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, kiralananın anahtarlarının bizzat davacılara teslim edilmediği ve bu itibarla davacının anahtarı aldığını beyan ettiği 17.5.1998 tarihi itibariyle tahliyenin gerçekleştiğinin kabul edilmesi gerektiği ve 1.2.1998 ila 17.5.1998 tarihleri arasında 7.000.000.000 lira kira kaybı ile hor kullanmadan dolayı 3.279.703.000 lira tazminatın davalıdan tahsil edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüyle asıl davada 2.901.529.073 liranın davacı Mehmet 2.901.529.073 liranın davacı Mahir, 3.295.308.107 liranın davacı Mustafa D. için davacı dava tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline, birleşen davada ise 1.181.336.837 liranın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delilerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
Davacılar, 16.2.1998 tarihinde kiralananın anahtarının komşuya bırakılmış olduğundan söz ederek kiralanandaki hor kullanma sonucu oluşan zararların ve parasal değerinin tespitini istemişlerdir. Aynı gün yapılan tespitle davalının kiralananı henüz tam olarak boşaltmadığı kiralananda mevcut davalı tarafından yapılan bir kısım imalatların söküldüğü, diğer bir kısmının ise sökülmesi için hazırlıkların yapıldığı belirlenmiştir. Sonradan yapılan 16.3.1998 tarihli tespitte ise kiralananın tamamen boşaltıldığı anlaşıldığı gibi kapının tespit isteyen davacılar tarafından açılması nedeniyle anahtarında kiralayan davacılarda olduğu açıkça görülmektedir. Bu durumda kiralananın davalı tarafından 16.3.1998 tarihinde ve hukuken boşaltıldığının kabulü gerekir. Davacılar taşınmazın hukuken boşaltıldığı bu tarihe kadar gerçekleşen kira parasını davalıdan isteyebilirler. Ayrıca davacılar kiralananın eski hale getirilmesi, değişik bir anlatımla hor kullanmanın giderilmesi ile ilgili geçecek süre içinde kira bedelini talep etmişlerdir. Tespit bilirkişisi bu sürenin 30 gün olduğunu belirtmiştir. Mahkemece düşüncesi alınan bilirkişide kiralananı eski hale getirilmesi için gerekli sürenin 30 gün olduğunu bildirdiğine göre 16.3.1998 tarihine 30 günün ilavesi ile bulunacak tarih olan 16.4.1998 tarihine kadar davalının kira parasından sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Davacılar 1.2.1998 tarihinden 16.4.1998 tarihine kadar geçen süre için kira parası isteyebilirler. Mahkemece dosyadaki mevcut delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde fazla süre için kira parasına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir.
3- Davacılar Mahir ve Mustafa D. ile davalı arasındaki Kadıköy 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1997/344 esas sayılı dosya ile davacı Mehmet D. ile davalı arasındaki Kadıköy 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1997/483 esas sayılı davalar sonucunda 1.2.1997 tarihinden itibaren bu davacılara ödenmesi gereken kira paraları belirlenmiştir. 1.2.1998 tarihinden sonraki dönem için yukarıda isimleri anılan davacılar tarafından açılmış ve kesinleşmiş kira tespit davaları olmadığına göre az yukarıda değinilen mahkeme kararlarında belirlenen kira paraları yenilenen dönem için hüküm ifade edecektir. Mahkemenin olması gereken kira parasını sanki süresi içinde açılmış bir kira tespit davası varmış gibi raice göre belirleyip davacılar Mahir, Mustafa ve Mehmet D. yönünden fazla kira parasına hükmetmesi usul ve yasaya aykırıdır. Karar bu nedenle bozulmalıdır.
4- Taraflar arasında düzenlenmiş 1.2.1991 başlangıç tarihli ve 2 yıl süreli kira sözleşmesinde herhangi bir artış oranı öngörülmemiştir. Davacılardan M. Deniz D.'nun taraf olduğu bir kira tespit davasının açıldığı da iddia ve ispat edilmemiştir. Kira sözleşmesinde kira bedelinin artırılması hususunda bir oran öngörülmemesi ve davacı M. tarafından açılmış bir kira tespit davası da olmaması nedeniyle bu davacı ancak kira sözleşmesinde belirlenen rakamdan hissesine düşen miktarı isteyebilir. Ne var ki davalı taraf gerçek yargılama aşamasında ve gerekse temyiz dilekçesinde davacı M. Deniz D.'na ödenen en son kiranın aylık 22.934.340 TL. net olduğunu bildirmiştir. Öyleyse mahkemece davalı tarafından kabul edilen aylık 22.934.340 TL. net kira parası bu davacının hissesine düşen aylık kira parası olarak kabul edilmek suretiyle davacının mahrum kaldığı kira parası belirlenmeli ve belirlenecek rakama hükmedilmelidir. Mahkemenin bu hususu göz ardı ederek ve davacı yönünde de yazılı gerekçeyle rayiç kira bedeli esas alınarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda 1 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2, 3 ve 4 numaralı bentler gereğince temyiz olunan hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 02.10.2000 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy