(818 S. K. m. 526, 537)
Dava: Taraflar arasındaki iptal davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü.
Karar: Davacı, davalı ile noterde düzenlenen 20.12.1996 tarihli sözleşme ile özel idare işhanı 11 numaradaki Üçler Matbaası isimli işyerine tüm demirbaşları ve malzemelerine ortak olduğunu, sözleşmeye göre ortaklığı davalının temsil ve idareye yetkili olduğunu, davacının ortaklığa sadece emeğini koyup çalışacağını ve çalışma karşılığı ücret almayacağını, kazancın eşit olarak paylaşılacağını ve davalıya bir adet bir teminat senedi verdiğini, kendisinin tüm edimlerini yerine getirip işyerinde çalıştığını ve ortaklar arasında her ay hesap görülüp kar payı ödenirken, iki aydır davalının kendisine kar payı ödenmediğini ve hesap istediğinde teminat senedi ile tehdit edildiğini bildirip, BK. 537/7 maddesine göre adi ortaklığın fesih ve tasfiyesine, teminat senedinin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, kendisine ait işyerine davacının emeğini koyarak ortak olduğunu, daha sonra gizlice aynı iş hanında bitişik dükkanı kiralayıp aynı işi yapmaya başladığını, müşterileri oraya aktardığını, ortaklık süresiz olup feshi ihbarda bulunmadığından ve kötüniyetli olduğundan dava açamayacağını bildirip, davanın reddini savunmuştur. Ayrıca davalı Necati Didin'in 1999/421 esas sayılı dosya ile açtığı davada, ortağının BK. 526. maddesine aykırı olarak bitişik dükkanda aynı işi yapmak üzere işyeri açıp çalıştırdığını yeni öğrendiğini ve kendisini zarara uğrattığını bildirip, 1.500.000.000 liranın faiziyle tahsilini istemiş, yine
2000/593 esas sayılı dosya ile de ortağının açtığı yeni iş yerindeki malzemelerin ortaklığın malları sayılarak tasfiyesine karar verilmesini istemiş, davacı hakkında açılan bu davaların reddini savunmuş, her iki dava dosyası bu dosya ile birleştirilmiştir.
Mahkemece, asıl davada adi ortaklığın feshine, mal varlığının açık artırma yapılmak suretiyle tasfiyesine, teminat senedinin iptali talebinin reddine, bu senet nedeniyle davacının borçlu olmadığının tesbitine, birleşen her iki davanın reddine, karar verilmiş; hüküm, davalı birleşen davacı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delilerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalı birleşen davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu ortaklığın mal ve demirbaş mevcudu tesbit edilmiştir. Toplanan delillerden ortaklığın bilirkişi raporunda belirtilen mal varlığı dışında da başkaca alacak, borç ve parası da olmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece ortaklığın feshine ve mal varlığının satılarak tasfiyesine denmiş ise de hangi malların satılacağı, elde edilen meblağın taraflar arasında nasıl paylaştırılacağı, masrafların nasıl karşılanacağı belirtilmediği gibi, bilirkişi raporunda belirtilen ortaklığa ait kar payının ne olacağı ve tasfiyenin nasıl ve kim tarafından yapılacağı belirtilmemiştir. Bu haliyle karar taraflar arasındaki uyuşmazlığı kesin olarak ortadan kaldıracak, tasfiyeyi gerçekleştirecek nitelikte değildir. Bu amaçla mevcut mal ve demirbaşların, mahkemenin tayin edeceği bir görevli marifetiyle satılmasına, elde edilecek meblağında tarafların payları oranında bölüşülmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
3- Birleştirilen 1999/425 esas sayılı dosyasında davacı adi ortaklığın gayesine aykırı olarak açılan işyeri nedeniyle uğradığı zararı istemiştir. Davalının, aynı işhanın da açtığı işyerinde BK. 526 maddesi hükmüne aykırı olarak, kendi hesabına aynı işi yaptığı sabit olmuş, bilirkişi raporu ile de davalının bu işyerinden elde ettiği karda belirlenmiştir. Bu kar adi ortaklığa ait olduğu kabul edilerek, davacı payına düşen kısmın davalıdan tahsiline karar verilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir
Sonuç: 1. bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. ve 3. bentlerde açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden davalı-birleşen davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 11.02.2002 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy