(2886 S. K. m. 62) (818 S. K. m. 106, 108, 188)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatı tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı vekili avukat Orhan Çam gelmiş diğer taraftan gelen olmadığından onun yokluğunda duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı ihtiyacı olan 40.000 er adet ASO, CRP ve RF kit ürünlerinin temini için yapılan ihalenin davalı üzerinde kaldığını, aralarında 10.9.1998 tarihli sözleşme düzenlendiğini, davalının taahhüt ettiği malzemelerden 20.000 er adedini teslim etmediğini, 21.4.1999 tarihinde yapılan 2.ihale sonucu ihtiyaç konusu malların 46.800.000.000 TL. na temin edildiğini öne sürerek, iki ihale arasındaki farktan dolayı zararı olan 22.400.000.000 TL.nin 10.3.1999 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınmasını istemiştir.
Davalı, ihale konusu kit ürünlerini davacıya teslim ederek edimini yerine getirdiğini bildirerek, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, 12.880.000.000 TL.nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacının ihtiyacı olan 40.000 er adet ASO, CRP ve RF kit ürünlerinin temini için yapılan ihalenin davalı üzerinde kaldığı, aralarında 10.9.1998 tarihli sözleşme düzenlendiği, bilahare davalının 10 gün süreli verilen ihtara rağmen teslim edilmeyen 20.000 er adet kit ürününü teslim etmediği için ihalenin fesh edilip, teminatın irad kaydedildiği ve idarenin ihtiyacı olan malın, 2.ihalede dava dışı şirketten farklı fiyatta satın alındığı tarafların kabulündedir.
Uyuşmazlık bu durumda, davacı idarenin oluşan zararını menfi zarar olarak talep hakkının bulunup bulunmadığı ile, zarar miktarında toplanmaktadır. Uyuşmazlığın sağlıklı bir çözüme kavuşturulması, bu konudaki yasal düzenleme ile sözleşme ve eki belgelerin irdelenmesine ve yorumlanmasına bağlıdır. 2886 sayılı Devlet İhale Yasasının 62.maddesi, sözleşmenin feshi halinde teminatın irad kaydedileceğini, hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceğini hükme bağlamakla yetinmiş, istenebilecek zarar, miktar ve niteliği ile koşulları konularına değinmemiştir. Hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceğini açıklamakla yetinmiştir.Gerek yasanın, gerek sözleşme ve ekli belgelerin yollama yaptığı BK.106,108 ve 188/1.maddesi uyarınca, haklı fesih nedeniyle davacı idarenin menfi zararını, değişik bir anlatımla, sözleşmenin geçerliliğine, ifa edileceğine güvenmekten, buna rağmen sözleşmenin feshi ile hükümsüzlüğünden doğan kaçırılmış fırsatlar karşılığını isteyebileceğinin kabulü gerekir. Burada tazmini gereken olumsuz zararın miktarı belirlenirken, kural olarak kaçırılan fırsat ilkesi çerçevesinde, ilk ihalede davalıdan sonraki en yüksek fiyat teklifiyle, makul sürede yöntemince yapılmış 2.ihalede (20.000 er adet ASO,CRP ve RF kit malzemesi için) gerçekleşen fiyat arasındaki farkın esas alınması gerekir. Öğretide ve Yargıtay kararlarında menfi zarar "uyulacağına ve yerine getirileceğine inanılan bir sözleşmenin hüküm ifade etmemesi ve yerine getirilmemesi yüzünden güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan zarar" olarak kabul edilmektedir. Sözleşmenin ifa edileceğine inanılarak başka bir sözleşme yapma fırsatının kaçırılması nedeniyle uğranılan zarar da, menfi zarar kapsamında değerlendirilmektedir.
Dairemizin kökleşmiş, sapma göstermeyen ve Hukuk Genel Kurulunca da benimsenmiş bulunan kararlarına göre, davacının 20.000 er adet ASO,CRP ve RF kit malzemesi yönünden menfi zararının saptanmasında, ilk ihaleye davalının dışında katılanların bulunması halinde, davalıdan sonra en uygun teklif yapanın teklifindeki birim fiyat kaçırılan fırsat kabul edilerek,davalıdan başka ihaleye katılanın bulunmamamsı halinde ise 2.ihale gününde, bu miktar malın alınması halinde ödenmesi gereken cari birim fiyatının bu konuda uzman bilirkişiler aracılığı ile gerekçeleri de açıklanmak suretiyle tespit edilmesi, tespit edilen bu birim fiyata göre, 2.ihalede alınan (20.000 er adet ASO,CRP ve RF kit malzemesi) miktara göre ödenmesi gereken gerçek bedel arasında fark olup olmadığını araştırmak, davacı Rektörlük aleyhine bir fark oluştuğunda, bu farka davacının menfi zararı olarak hükmetmek, davacı aleyhine bir farkın oluşmadığının sabit olması halinde ise, zarar gerçekleşmediğinden davanın reddine karar vermekten ibarettir. Bu nedenle, eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 97.500.000 lira duruşma avukatlık parasının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 31.1.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy