(818 S. K. m. 101, 108/2)
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü.
Karar: Davacı, 10.000 Kg kuru incir alımı için 15.12.1999 tarihinde yapılan ihalenin 475.000 Kg/TL. ile en düşük fiyatı veren davalıda kaldığını, davalının incirleri sözleşmede belirlenen 13-26 ocak 2000 tarihleri arasında teslim etmediğini, 10 gün süre verilerek incirlerin teslim edilmesinin ihtar edildiğini, buna rağmen incirlerin teslimi gerçekleşmediğinden sözleşmenin feshedildiğini, ihtiyaç duyulan inciri 875.000 kg/TL. den Tar-İş işletmesinden karşılandığını, ilk ihalede ikinci sırada en uygun fiyatı veren firmanın 574.000 kg/TL. teklif ettiğini, bu durumda ilk ihalede en uygun 2. fiyat ile Tar-İş ten temin edilen incirin fiyatı olan 875 kg/TL. arasındaki farkın 875.000 TL- 574.000 TL.= 301.000 TL. olup 10 ton incirin teslim edilmemesi nedeniyle davacının 3.010.000.000 TL. zarara uğradığını fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 3.010.000.000 TL.nın ilk ihale tarihi olan 15.12.1999 tarihinden itibaren reeskont faizi ile tahsilini istemiştir.
Davalı, yargılamaya gelmemiş,davaya karşı cevap vermemiştir.
Mahkemece, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan rapor doğrultusunda, davalının incirleri davacıya teslim etmediği davacının ihtiyacı olan incirleri Tar-İş İşletmesinde 875.00 Kg/TL. den temin ettiği, ilk ihale de davalıdan sonra en uygun 2. fiyatı veren firmanın teklifi ile Tariş' e ödenen fiyat arasında kg başına 301.000 TL. fark oluştuğundan 3.010.000.000 TL.nın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
1- Davalının temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Davacı Bakanlığın açtığı 15.12.1999 tarihli ihale de,davalının en düşük fiyatı vermesi nedeniyle ihalenin davalıda kaldığı, davalının sözleşme gereği 13 -26 Ocak 2000 tarihleri arasında incirleri teslim etmediği, çekilen ihtara rağmen incir tesliminin gerçekleşmemesi nedeniyle sözleşmenin davacı tarafça haklı nedenlerle feshedildiği, dosya içeriği ile anlaşıldığı gibi bu husus mahkemenin de kabulündedir. Sözleşmeyi haklı nedenlerle fesheden davacı BK. 108/2 maddesi hükmü gereği akdin hükümsüzlüğü nedeniyle uğradığı zararın tazminini isteyebilir. Davacının buradaki zararı yerine getireceğine inanılan sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan zarar yani menfi zarardır.Doktrinde ve uygulamada menfi zarar sözleşmenin geçerliliğine inanılarak başka bir sözleşme yapılması fırsatının kaçırılması nedeniyle uğranılan zararı da kapsar. Davacı kaçırılan fırsat ilkesi doğrultusunda ilk ihale de en uygun 2. fiyatı veren ile ikinci defa yapacağı ihale nedeniyle oluşan ihale fiyatı arasında oluşan farkı davalıdan isteyebilir.
Taahhüdün ifa edilmemesi nedeniyle alacaklının tazminat talebinde bulunabilmesi için bir zararın doğmuş olması gerekir. Somut uyuşmazlıkta davalı 15.12.1999 tarihli ihale sonucu yapılan12.1.2000 tarihli sözleşmede 13 -26 Ocak 2000 tarihleri arasında taahhüdünde bulunan incirleri davacıya teslim etmemiş ancak davacı 12.1.2000 tarihli sözleşmeyi fesih etmekle yetinmiş, teslim edilmeyen incirlerin alımı için yeni bir ihale ve sözleşme yapmamıştır. İncir ihtiyacını davalı ile sözleşme yapmadan önce dava dışı Tariş Genel Müdürlüğü ile 30.12.1999 tarihinde yaptığı protokol gereği bu genel müdürlükten aldığı incirlerden karşılamıştır. Davacının dava dışı Tariş Genel Müdürlüğü ile yaptığı sözleşme davalı ile yapılan sözleşmeden önceki bir tarihtedir. Diğer bir deyişle davacı feshedilen sözleşme ve teslim edilmeyen incirler nedeniyle yeni bir ihale açmamış, yasada öngörülen usullerden herhangi biriyle incir satın almamış, bu nedenle herhangi bir bedel ödememiş olduğundan, sözleşmenin ifa edilmemiş olmasından dolayı bir zararın varlığından bahsedilemez. Kaçırılan fırsat ilkesine göre yapılacak zarar hesabında, mutlak suretle ikinci alımdaki fiyatın bilinmesi, ikinci alım işleminin makul sürede yapılıp yapılmadığı,idarenin gecikme kusurunun bulunup bulunmadığının tes'piti gerekmekte olup ikinci ihalenin (alımın) yapılmamış olduğu bu aşama da tazminat miktarının belirlenmesi mümkün değildir.Bu
nedenle davanın reddi gerekirken yazılı gerekçe ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
2- Yukarıda (1) nolu bentte gösterilen bozma nedenine göre davacının temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (1) nolu bentte gösterilen nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte gösterilen nedenle davacının temyiz itirazının incelenmesine gerek olmadığına, peşin harcın istek halinde davalıya iadesine 11.4.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy