(4721 S. K. m. 1, 2, 4) (818 S. K. m. 248, 257)
Taraflar arasındaki kira bedelinin uyarlanması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü.
KARAR
Davacı, kiracı, yıllık kiranın davalı kiralayan ile yapılan 1.9.2000 başlangıç tarihli sözleşmeye göre 1600 dolar olduğunu, ancak Şubat 2001 tarihindeki krizden sonra dolar kurundaki yükselme nedeniyle, sözleşmenin çekilmez bir hal aldığını öne sürerek kiranın 1.000.000.000 lira olarak tespitine veya dolar kurunun sözleşmenin yapıldığı 1.9.2000 tarihindeki kur kabul edilerek sabitleştirilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, 1.9.2001-1.9.2002 tarihleri arasındaki yıllık kira bedelinin 1173 dolar olarak uyarlanmasına karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre sözleşme, yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Ancak bu ilke özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Sözleşme yapıldığında karşılıklı edimler arasında mevcut olan denge, sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde taraflardan biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulabilir. İşte bu durumda sözleşmeye bağlılık ile sözleşme adaleti ilkeleri arasında bir çelişki olur ve artık bu ilkeye sıkı sıkıya bağlı kalmak, adalet, hakkaniyet ve objektif hüsnüniyet kaidelerine aykırı bir durum yaratır. Hukukta bu zıtlık, sözleşmenin değişen şartlara uydurulması ilkesi ile giderilmeye çalışılmaktadır. Karşılıklı sözleşmelerde edimler arasındaki dengenin olağanüstü değişmeler yüzünden alt üst olması borcun ifasını güçleştirmesi durumunda, "işlem temelinin çökmesi" gündeme gelir işte bu durumda hakim müdahale ederek sözleşmeyi değişen koşullara uyarlar.
Somut olayda taraflar arasındaki 1.9.2000 başlangıç tarihli kira sözleşmesi bir yıl süreli ve kısa süreli olup, kısa süreli kira sözleşmelerinde uyarlama yapılması mümkün değildir. Uyara ancak uzun süreli kira sözleşmeleri için söz konusu olur. O nedenle uyarlamanın koşulları oluşmamıştır. Mahkemece davanı reddi yerine kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 10.3.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy