(818 S. K. m. 158, 161) (6762 S. K. m. 100) (1086 S. K. m. 74) (2004 S. K. m. 67)
Dava: Taraflar arasındaki iptal davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü:
Karar: Davacı tellal, davalı ile yaptığı tellallık sözleşmesindeki edimini yerine getirerek dava dışı Ahmet C.'ün taşınmazının satışını sağladığını, ancak ücretinin ödenmemesi nedeniyle davalı hakkında icra takibi yaptığını, davalının takibe itiraz ettiğini öne sürerek, itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, her iki tarafça temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı ve davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık gayrimenkul tellallık sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı tellal davalı ile yaptığı tellallık sözleşmesinden davalının kardeşine ait olan taşınmazın 3. kişiye satıldığı halde kararlaştırılan tellallık ücretinin ödenmediğini ileri sürerek yaptığı takibe vaki itirazın iptalini istemiştir. Davalı ise sözleşme koşullarının çok ağır olduğunu her hangi bir ücret talep edemeyeceğini ileri sürerek davanın reddini dilemiştir.
Taraflar arasındaki dava itirazın iptali davası olduğu halde mahkemece davanın kısmen kabulü ile 75.000.000 TL.nin faizi ile davacıdan alınıp davalıya verilmesine karar verilmiş, satış değeri üzerinden de 500.000.000TL. inkar tazminatına hükmedilmiştir. Oysa itirazın iptali davalarında tahsil kararı verilmesine olanak bulunmamaktadır. Bu itibarla icra takibine vaki itirazın iptaline karar verilmesi gerekirken talep dışına çıkılmak suretiyle alacağın tahsiline karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
3-Taraflar arasında düzenlenen gayrimenkul tellallık sözleşmesinde satışa konu taşınmazın değeri 7.000.000.000TL. - 8.000.000.000TL. olarak belirlenmiş bunun komisyonunun ise 420.000.000TL. olacağı açıklanmıştır. Aynı sözleşmenin 3. maddesinde hizmet gerçekleştiğinde iş sahibinin satış bedelinin %3'ü ile KDV.sini tellala ödeyeceği 4. maddesinde ise karşı tarafın tellala ödemesi gereken tellallık ücretinin ödenmemesi halinde tellalın karşı taraftan alması gereken ücretinde iş sahibi davalı tarafından ödeneceği kararlaştırılmıştır. Şu hale göre davacı tellalın davalıdan isteyebileceği komisyon ücreti kararlaştırılan satış bedelinin %3'üne tekabül eden 210.000.000TL. olup bunun üstündeki kararlaştırma, değişik anlatımla alıcının ödeyeceği tellallık ücretinin davalıdan istenmesi cezai şart niteliğindedir. Bu itibarla cezai şart niteliğinde olan dava dışı kişinin ödemesi gereken ücret yönünden fahiş olup olmadığı hususunda BK.nun 161/son maddesinin hükümlerine göre araştırma yapılıp sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekir. Değinilen bu yönün de göz ardı edilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
4-icra inkar tazminatı dairemizin sapma göstermeyen uygulamalarına göre İİK.nun 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davalarında söz konusu olup karar verilen ana paranın en az %40'ı oranında takdir edilmesi gerekir. Mahkemece nedeni açıklanmadan icra takibin de istenen asıl alacak miktarından daha fazla miktar üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesi de usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Yukarıdaki 1. bentte açıklanan nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte açıklanan nedenlerle davacının, 3. ve 4. bentlerde açıklanan nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, 21.4.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy