(818 S. K. m. 19, 219, 220, 221) (4077 S. K. m. 1, 8, 9)
Dava: Yaşar Mahir vekili avukat Semra Kanalp Erdem ile Prestij İnş. Turz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili avukat Selçuk yılmaz aralarındaki dava hakkında Ankara Tüketici Mahkemesinden verilen 26.3.2002 gün ve 2256-468 s. hükmün Dairenin 13.6.2002 gün ve 5957-7116 s. ilamıyla onanmasına karar verilmişti. Süresi içerisinde davacı avukatı tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşuldu.
Karar: Davacı, davalı firma elamanlarının bir kısım vaatler ile kendisini yanılttıklarını ve aralarında devre tatil sözleşmesi imzaladıklarını, kendisine cayma belgesi verilmediğini, sözleşmeden sonra cayma hakkını kullanıldığı bildirdiğini, ancak davalının sürenin geçtiğinden bahisle kararlaştırılan ücretin %30´unu yatırması halinde isteğinin kabul edileceğinin kendisine bildirildiğini ileri sürerek, düzenlenen devre tatil sözleşmesinin iptali ile ödediği 900 ABD´nın ticari faiziyle birlikte tahsilini, bakiye borçları için düzenlediği senetlerin iptalini dava etmiştir.
Davalı, sözleşmenin kanuna uygun olarak yapıldığını cayma belgesinin verildiğini kanuni sürede fesih hakkının kullanılmadığını bildirerek davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacının temyizi üzerine Dairemizin 13.6.2002 tarih 2002/5957-7116 s. kararı ile onanmış, davacı bu defa karar düzeltme talebinde bulunmuştur.
Devre tatil sözleşmeleri BK.nun 19/1 maddesine dayanılarak sözleşme özgürlüğü prensibi içinde yapılan sözleşmelerdir. Bu sözleşme BK.nun da düzenlenen sözleşme tiplerinden biri olmadığından atipik sözleşmelerdir. Atipik sözleşmelerin devre tatil sözleşmeleriyle ilgili olanları ise kanunun tanımladığı değişik akit tiplerini kapsadığından (hizmet, kira, vekalet, satış gibi) karma sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır. Taraflar arasında yukarda açıklanan tanıma uygun olarak 11.2.2000 gününde sözleşme yapıldığı, tarafların iddia ve savunmaları ile ibraz edilen belgeler gözetildiğinde bu sözleşmenin kapıdan satış niteliğinde olduğu ve kullanım başlangıcının ise 25.3.2002 günlü olup tahsis edilen dönemin ise 2 Mart ve 12 Nisan ve 1 Kasım ve 1 Aralık olarak kararlaştırıldığı dosyada yer alan sözleşmeden anlaşılmaktadır. 4077 s. Tüketicinin Korunması hakkındaki yasanın 1. maddesinde yasanın amacının ekonominin gereklerine ve kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek olduğu anlaşılmaktadır. Şu haliyle tüketici kanununda yer alan hükümler buyurucu nitelikte hükümler olup, tarafların sözleşme serbestisi ilkeleri çerçevesinde imzalayacakları sözleşmelerin kanunun bu buyurucu hükümlerine aykırı olmaması gerekir. Taraflar arasında yapılan devre tatil sözleşmesi kanunun tanımını yaptığı 8. ve 9. maddelerinde belirlenen kapıdan satış niteliğinde olduğu kuşkusuzdur. Kapıdan satışlar işyeri, fuar, panayır gibi satış mekanları dışında önceden mütabakat olmaksızın yapılan tecrübe ve muayene koşullu satışlar olarak tanımlandıktan sonra, aynı kanun maddesinde bu tür satışlarda tüketicinin 7 günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar malı kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden reddetmekte serbest olduğu vurgulanmıştır. Kanunun 9. maddesinde ise satıcının hazırladığı sözleşme, fatura veya tesellüm makbuzu ile birlikte, en az 12 punda siyah koyu harflerle yazılmış ve içeriği yasada açıklanan cayma belgesini vermeyi satıcıya yükümlülük olarak getirmiştir. Somut olayda satıcının davacıya cayma bildirim belgesini verdiği dosyadaki belgelerden anlaşılmaktadır. Burada üzerinde durulması gereken konu bu tür satışlarda kanunun 8/2. maddesinde kararlaştırılan cayma hakkının ne zaman başlayacağı yönü üzerinde durmak gerekir. Az yukarda açıklandığı gibi satışın tecrübe ve muayene koşullu olduğu açık ve belirgin bulunduğuna göre, cayma süresinin malın teslimi ile sözleşmenin aynı tarihte yapılması durumunda sözleşmenin düzenlendiği tarihten, malın tüketiciye teslimi sözleşmenin imzalandığı tarihten sonra ise, malın teslim tarihinden, mesafeli satışlar da malın tüketiciye ulaştığı tarihten, hizmet edimlerinde ise hizmet ediminin tüketiciye ifa edildiği anda işlemeye başlayacağının kabulü gerekir. BK.nun 219-221. maddelerinde tecrübe ve muayene şartlı satım alıcının malı tecrübe ve malı muayene edip tasvip etmesi irade şartına bağlı olarak yapılan satım olarak tanımlanmıştır. 4077 s. yasanın 8. maddesinde düzenlenen satışlar ise BK.nun anlamında tecrübe ve muayene şartıyla satışlardan olup burada sözleşmeden dönme hiçbir objektif koşula bağlanmamış, tamamen tüketicinin iradesine bırakılmıştır. Sözleşmenin taraflarca imzalanması ile cayılıp cayılmayacağının bildirilmesi arasında süresinde sözleşme henüz hükümlerini doğurmaz. Sözleşmenin hükümleri bu aşamada askıda olup, tüketici bu süre içerisinde caymazsa sözleşme başladığından itibaren hükümlerini doğurur, cayması halinde başlangıcından itibaren hüküm doğurmaz. Taraflar arasında devre satış sözleşmesi imzalamakla birlikte, kullanım başlangıcının 25.3.2002 tarihi olup dönem tarihinin ise 2. Mart- 17 Nisan, 1 Kasım- 1 Aralık olarak kararlaştırılması karşısında cayma süresinin ancak bu tarihte başlayacağının kabulü gerekir.
Eldeki dava ise sözleşmenin düzenleme gününden sonra, ancak mal ve hizmetin kendisine teslim edileceği tarihten önce 9.11.2001 gününde açılmıştır. Değinilen bu yönler gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, aksine düşüncelerle davanın reddi usul ve kanuna aykırı olup, hükmün bozulması gerekirken zuhulen onandığı anlaşıldığından davacının karar düzeltme istemini kabulüne Dairemizin 13.6.2002 tarih ve 2002/5957-7116 s. onama kararının kaldırıp hükmün açıklanan sebeplerle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan sebeplerle davacının karar düzeltme isteminin kabulüne Dairemizin 13.6.2002 tarih ve 2002/5957-7116 s. onama kararı kaldırılarak temyiz edilen kararın davacı yararına BOZULMASINA, evvelce alınan onama harcının istem halinde iadesine, 29.11.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy