(2918 S. K. m. 12) (1580 S. K. m. 19) (818 S. K. m. 61)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı davalı belediyenin 24.9.1999 tarihinde Erzincan üzümlü arası yolcu taşımacılığı ile ilgili açtığı ihalede 15 hattan bir hattı aldığını, 1.325.000.000 TL. para yatırdığını ancak sonradan davalının böyle bir ihale yapma yetkisi olmadığının anlaşıldığını ve güzergah izin belgesi alınması zorunluluğunun getirildiğini, davalının yetkisi olmadığı halde ihale düzenleyerek kendisinden tahsil edilen para nispetinde sebepsiz zenginleştiğini bildirerek ödenen 1.325.000.000 TL.nın yasal faizi ile tahsilini talep etmiştir.
Davalı belediye, kanuna göre taşıma hatları, düzenlenmesi ruhsat verilmesi, kamu hizmeti için imtiyaz sözleşmesi yapabileceğini, Erzincan-Üzümlü hattı için 20 minibüs hattının tahsisi talebinin İl Trafik Komisyonunca kabul edildiğini buna istinaden ihale düzenlendiğini, sonradan yapılan idari düzenleme ile il trafik komisyonunun dağıtımı yapılan hatları iptal etmediğini, sadece güzergah izin belgesi alınması şartı getirildiğini, buna göre alınan bedelin karşılıksız olmadığını, davacının minibüs hattını işletmeye devam ettiğini, güzergah izin belgesine ilişkin yönergenin iptali için idari mahkemesine dava açıldığını, zamanaşımında dolduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davalı belediyenin hat tahsisine ilişkin belediye meclisi kararının İl Trafik Komisyonuna sunulması sonucu minibüs hattı tahsis edildiğini, belediyenin bu tahsisli hatları ihale ile vatandaşlara dağıttığı, bilahare çıkartılan yönerge ile yapılan düzenleme ye göre önceden vatandaşlara dağıtımı yapılan hatların iptal edilmediğini, ödenen bedelin karşılıksız olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davalı, belediyenin Erzincan-Üzümlü arası yolcu taşımacılığı yapılması gayesi ile 20.5.1997 tarih, 1997/136 nolu belediye encümen kararı ile 15 adet ticari minibüs hattı kurulmasına karar verdiği, söz konusu kararın İl Trafik Komisyonu Başkanlığının 17.7.1998 tarih 1998/28 nolu kararı ile onaylandığı, 24.9.1999 tarihinde davalı belediyece yapılan ihalede davacının bir adet ticari minibüs hattını kiraladığı hususları taraflar arasında ihtilafsızdır. Belediyelerin hakları selahiyetleri ve imtiyazlarını düzenleyen 1580 sayılı yasanın 19/5 maddesi Belediye hudutları dahilinde muayyen mıntıkalar arasında yolcu nakil vasıtası olarak otobüs, minibüs otokar, tüneltraley, lünikiler işletmek ve mezbahalarda kesilen etleri belediye meclisince tayin ve dahiliye vekaletince tasdik edilerek ücret mukabilinde satış yerlerine nakletmek münhasıran belediyelerin hakkıdır düzenlemesini getirmiştir.
2918 sayılı yasanın 12/3 maddesi gereğince Karayolu taşınmacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları çalıştırılabileceği yerler ile güzergahları, tespit etmek ve sayılarını belirlemek İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının görevi içinde kalmaktadır. 8.9.1994 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan Karayoluyla Şehirlerarası Yolcu Taşımaları Hakkında Yönetmeliğin 2. bendine göre ... taşıma mesafesi 100 km.ye kadar olan şehirlerarası yolcu taşıma ile aynı il sınırları içerisinde yerleşim noktası arasında yapılacak yolcu taşımaları bu yönetmelik kapsamı dışında olup, ilgili valiliklerce düzenlenir.. hükmünü içermektedir. Bu maddeye dayanılarak Erzincan Valiliği Güzergah izin belgesi yönergesi çıkarılarak 7.8.2001 günlü bakanlık onayı ile yürürlüğe girmiştir. Bu yönergeye göre İl Trafik Komisyonunun uygun görüşü alındıktan sonra valilikçe Güzergah İzin Belgesi verilerek taşımacılık yapılması mecburi hale getirilmiştir. Yönergenin yürürlüğünden önce davalı belediyece vatandaşlara dağıtımı yapılmayan hatların iptaline karar verilmiş vatandaşlara dağıtımı yapılan hatlar içinse yönergenin 18. maddesine göre kolaylık sağlanarak Trafik tescil ve Denetleme Şube müdürlüklerince uygun görülmesi halinde güzergah izin belgesi verilmesi kararlaştırılmıştır. Yukarıda izah olunan yönetmelik ve yönerge hükümleri çerçevesinde Erzincan-Üzümlü arası taşımacılıkla ilgili kararları almaya düzenleme yapmaya davalı belediye görevli ve yetkili değildir. Belediye, ancak belediye hudutları dahilindeki taşımacılıkla ilgili düzenleme yapmaya yetkilidir. Bu durumda yetkisi dahilinde olmadığı halde belediye hudutlarını aşan taşımacılık için ihale açıp davacıya verdiği minibüs hattı karşılığı ödenen kira bedelinden dolayı davalı sebepsiz zenginleşmiştir. Davacının bu sebeple ödediği bedelin iadesini istemekte haklıdır. Açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazıl şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan gerekçelerle kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 05.04.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy