(6762 S. K. m. 25, 116, 117)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı davacı avukatınca da duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı şirket yetkilisi M. Ş. A. ile davacı vekili avukat G. Ş.'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, Emniyet Genel Müdürlüğünün ihtiyacı olan bir kısım radyo ve teyp yedek parçalarının davalı Paramound Associates Ltd. Şti.nden satın alındığını, ancak parçaların kısmen eksik ve yanlış geldiğini, satıcı şirketin mümessili olan diğer davalının taahhüt etmesine rağmen eksikliklerin tamamlanmadığını ileri sürerek, 6.223.82 Sterlinin veya tahsil tarihindeki kur karşılığı Türk Lirasının faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı NSA Mümessillik Ltd. Şti. diğer davalının temsilcisi olarak işlem yaptığından kendisine husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Diğer davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, davalıların taahhütlerini sözleşmeye uygun olarak yerine getirmedikleri, mahsup edilen teminat dışında davacının 6.221.95 İngiliz Sterlini alacaklı olduğu gerekçesi ile bu meblağın davalılardan tahsiline ilişkin verilen karar davacı ve davalılardan NSA Mümessillik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmiştir.
1-) Dava satım sözleşmesine aykırı olarak ayıplı ve eksik mal teslim edildiği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkin olup, husumet yurtdışında bulunan satıcı-sağlayıcı Paramound Associates Ltd.in yanı sıra anılan şirketin bu iş nedeniyle Türkiye'deki temsilciliğini yapan NSA Mümessillik İnşaat San. Ltd. Şti.ne de yöneltilmiştir. NSA Mümessillik İnşaat San. Ltd. Şti.nin temsilci olduğu dosyaya sunulan Temsilcilik Anlaşması başlıklı belgeden de anlaşıldığı gibi, bu davalının sözleşmeyi Paramount Associates Ltd. Şti.ni temsilen imzaladığı açıkça görülmektedir. Bunun dışında, sözleşmede belirtilen taahhütleri şahsen garanti ettiğine dair bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır.
Her ne kadar mahkemece, T.T.K.nun 117/3 maddesi hükmü gereğince, temsilci durumundaki bu davalıya da husumet yöneltilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılarak, alacak miktarından sorumlu tutulmuş ise de sözleşmeyi temsilci sıfatı ile imzalayan NSA Mümessillik Ltd. Şti.nden tahsile imkan verecek şekilde hüküm kurulması mümkün değildir. T.T.K.nun 117. maddesinin başlığı Tatbik Sahası olup, bir önceki maddede belirtilen acentelik ile ilgili hükmün tatbik sahasını belirlemektedir. Daha açık bir anlatım ile somut olayda olduğu gibi Türkiye Cumhuriyeti içinde merkez veya şubesi olmayan ecnebi ticari işletmeleri nam ve hesabına memleket içinde muamelelerde bulunanlar acentelik hükümlerine tabi tutulmuşlardır. Yoksa, müvekkili adına hareket eden acente veya temsilcilere karşı doğrudan sorumluluklarını gerektirecek şekilde husumet yöneltilmesi ve bu yönde hüküm tesisi mümkün değildir. Yargıtay'ın kabul gören kararları da bu yöndedir (YKD C.17, S.9, s.1349 ve ayrıca YKD. C.23, S.2, s.230). Hal böyle olunca asıl sözleşmenin tarafı olan yabancı firmaya husumet yöneltilip, hakkında hüküm kurulduğuna göre, temsilci sıfatı ile sözleşmeyi imzalayan diğer davalı NSA Mümessillik Ltd. Şti. hakkındaki davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar vermek gerekirken, bu davalıdan da tahsile imkan verecek şekilde yazılı olduğu gibi hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
2-) Davacının temyiz itirazlarına gelince; davacı, 6.223.82 İngiliz Sterlinin en yüksek banka reeskont faizi ile tahsilini istemiş olup, mahkemece 6.221.95 İngiliz Sterlinin fiili ödeme günündeki Türk Lirası kur karşılığının tahsiline karar verildiği halde faiz talebi ret edilmiştir. Oysa 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/A maddesi ile yabancı para borcunda faizin nasıl belirleneceği düzenlenmiş olup, mahkemece anılan yasa maddesi gereğince faize de hükmedilmesi (davalı Paramount As. Ltd. yönünden) gerekirken, bu yöndeki talebin reddine karar verilmesi de usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün davalı NSA Mümessillik Ltd. Şti. yararına, (2) nolu bentte yazılı nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 375.000.000 lira duruşma avukatlık parasının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 06.04.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy