(818 S. K. m. 62) (4721 S. K. m. 2) (6570 S. K. Geç. m. 7)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü:
Karar: Davacı, 1.10.2000 tarihli sözleşme ile taşınmazını kendisine kiraya verdiğini, sözleşmenin 31.12.2002 gününde sona ereceğini, aylık kira parasının 1.005 USD olarak belirlendiğini ve 1.1.2001 tarihinden itibaren yıllık kiraya %6 oranında artış getirildiğini, getirilen bu artışın 4531 sayılı yasa hükmüne aykırı olduğunu, 2001 yılının Şubat ayında ülkede meydana gelen ekonomik krizin sözleşmedeki dengeyi kendi aleyhine bozduğunu ileri sürerek aylık kira parasının 750.000.000 TL. nı uyarlanmasını ve sözleşme ile getirilen kira artışı nedeniyle davalıya 4 ay boyunca ödemek zorunda kaldığı toplam 244 USD karşılığı 180.000.000 TL. nın istirdadına karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, bilirkişi raporu esas alınarak aylık kiranın 850 USD. na uyarlanmasına, uyarlanan kira miktarına göre davacının fazla ödemesi mevcut ise bu paranın ilerde ödenecek kira bedellerine mahsubuna karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Karşılıklı sözleşmelerde edimler arasındaki dengenin olağanüstü değişmeler yüzünden alt üst olması, borcun ifasını güçleştirmesi ve böylece işlem temelinin çöktüğünün tespiti durumunda mahkemece, somut olaydaki veriler de göz önünde bulundurulmak suretiyle sözleşme, değişen koşullara uyarlanabilir ise de, taraflar arasındaki sözleşmede aylık 1005 USD olarak belirlenen kira bedelinin 850 USD. na uyarlanması ve böylece kiranın 155 USD indirilmesi işlemin temelinden çökmediğinin de göstergesidir. Bu durumda mahkemece, davacının uyarlama talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
2- 4531 sayılı yasa ile 6570 sayılı yasaya eklenen geçici 7. madde hükmüne göre kira parasının yabancı para ile belirlenmesi durumunda bu kiralara ayrıca yıllık kira artışı uygulanmasına olanak bulunmamaktadır. Sözleşmeye bu yönde konulan hüküm geçersizdir. O nedenle davalı, dava tarihinden itibaren davacıdan sözleşmede belirlenen 1005 USD. nin üzerinde her hangi bir kira farkı isteyemez ise de davacı, 1.1.2001 tarihinden itibaren borçlu olmadığını, bildiği kira artışına ilişkin 4 aylık toplam 244 USD kira farkını kendi ihtiyariyle davalıya ödemiş bulunduğundan BK.62. maddesi hükmünce davalıdan bu parayı isteyemez. Bu hususun göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda birinci ve ikinci bentte belirtilen nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 27.05.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy