(818 S. K. m. 530)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, davalılar ile saman patozu işletmek için adi ortaklık kurduklarını sermaye olarak 3.500.000.000 TL verdiğini, bu parayla davalıların traktör aldıklarını, sezon sonunda davalıların kar etmediklerinden bahisle hiç ödeme yapmadıklarını ileri sürerek 3.500.000.000 TL. nin faiziyle birlikte davalılardan tahsilini istemiştir.
Davalılardan Selahattin adi ortaklıkla ilgisi olmadığını savunarak davanın reddini dilemiş, davalı Cabbar ise, 5.4.2000 tarihinde davacı ile saman işi ortaklığı kurduklarını, davacının 3.200.000.000 TL verdiğini, ortaklık için traktör ve patoz makinesi alıp 3 ay çalıştıklarını, yapılan hesap sonucu zarar ettiklerinin ortaya çıktığını, traktör ve patoz makinesini satarak elde ettiği para ile işçi ve mazot parası ödediğini, davacının kendisinden 250.000.000 TL alacağı kaldığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, Selahattin yönünden davanın reddine, davalı Cabbar E. yönünden kısmen kabulü ile 3.200.000.000 TL. nin davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalılar Selahattin ve Cabbar tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacı ile davalılardan Cabbar arasında saman patozu işi için adi ortaklık kurulduğu tarafların kabulündedir. Davacı, adi ortaklığa koyduğu sermaye payının ödetilmesi için eldeki davayı açmıştır. Davalı ise davacının 3.200.000.000 TL sermaye koyduğunu bu parayla patoz ve traktör aldıklarını, ancak ortaklığın zarar etmesi sonucu, traktör ve patozu sattığını, elde ettiği parayla da işçi ve mazot borçlarını ödediğini, geriye 250.000.000 TL kaldığını savunarak davanın reddini dilemiştir. İleri sürülüş ve kabule göre davalı Cabbar'ın adi ortaklığın idareci ortağı olduğu açık ve belirgindir. Adi ortaklık 5.4.2000 tarihinde fiilen son bulduğuna ve taraflarda adi ortaklığın tasfiyesinde anlaşamadıklarına göre tasfiyenin mahkemece yaptırılması gereklidir. İdareci ortak durumunda bulunan ve BK.nun 530. maddesi gereğince yılda en az bir kere hesap verme zorunluluğunda bulunan davalıdan adi ortaklığın kurulduğu tarih ile fiilen son bulduğu tarih arasındaki bütün kayıt ve belgeleri ibraz etmek suretiyle hesap istenmesi tarafların uyuşmadığı yönlerde mahkemenin tasfiyeyi geçeceği bilirkişi aracılığıyla yaptırması gereklidir. Adi ortaklığın kurulduğu tarih ile son bulduğu tarih arasında aktif ve pasifinin belirlenmesi aktifin paraya çevrilmesi böylece elde edilecek tutardan 3. kişilere olan borçlar ile ortaklara karşı olan avans ve gider borçlarının ödeneceği daha sonra ise ortaklara katılma payının değerlerinin dağıtılacağı katılma paylarının açıklanan şekilde verilmesinden sonra kalan bölüm ise adi ortaklığın karını oluşturacağından bunun taraflar arasında paylaştırılması gerekir. Mahkemece, adi ortaklığın kurulduğu günden fiilen son bulduğu tarihe kadar ne kadar süre ile çalışacağının bu süre içerisinde ne miktar mazot kullanılacağının ve işçi ücretinin ödeneceğinin aynı tarihler arasında getirebileceği gayri safi hasılanın ne olabileceği ortaklığın malı olup ortaklık parası ile alınan traktör ve Patozun satıldığı tarihteki rayiç değerlerinin belirlenip az yukarıda açıklanan ilke ve esaslara göre konusunda uzman bilirkişinin vereceği rapor doğrultusunda tasfiyenin yapılması gerekir. Değinilen bu yönlerin gözetilmemesi suretiyle eksik inceleme sonucu hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, hükmün bozulması gerekir.
3-Davalı Selahattin yönünden dava reddedildiğine göre bu davalı vekili için avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince vekalet ücreti tayin ve takdir edilmemesi de usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açılanan nedenlerle davalı Cabbar E.'in sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte açıklanan nedenlerle davalılardan Cabbar Eğer'in, 3. bentte açıklanan nedenlerle diğer davalı Selahattin E.'in temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalılar yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 03.06.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy