(818 S. K. m. 61, 66)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, sınır ticareti yapmak için davalı valilikten uygunluk belgesi aldığını, uygunluk belgesi için her başvuruda ton başına önceleri 10 dolar, sonraları ise 20 dolar talep ve tahsil edildiğini, bu paraların bir zorunluluk olduğu zannı ile ödendiğini, 25.10.2002 tarihinde yapılan başvuru ile bu paraların keyfi olarak tahsil edildiğini, davalının sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek şimdilik 1.000.000.000 TL.nin faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı olup, 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, söz konusu ödemelerin Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığının verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan yönerge doğrultusunda bağış olarak alındığını, davacının rızası ile yaptığı ödemeyi geri isteyemeyeceğini belirterek davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davalının uygunluk belgesi vermek için dava konusu paranın ödenmesini şart koştuğu, davacının bağış iradesinin bulunmadığı, tahsil edilen paranın dayanaksız olup, davalının sebepsiz zenginleştiği, paranın haksız alındığının 25.10.2002 tarihinde öğrenilmiş olup, zamanaşımı süresinin dolmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Yukarıda kısaca özetlendiği gibi davacı, taşımacılık ile uğraştığını, sınır ticareti yapabilmek için uygunluk belgesi gerektiğini, davalı valiliğe başvurduğunda, ithal edeceği akaryakıt için ton başına belli bir meblağın ödenmesinin şart koşulduğunu, istenen paranın ödenerek uygunluk belgesi alınabildiğini, daha sonrada alınan bu paraların hukuki dayanaktan yoksun olduğunun öğrenildiğini ileri sürerek, iadesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafından gösterilen banka hesabına, davacı tarafından 4.5.1999 tarihinde 7.846.020.000 TL ödenmek sureti ile uygunluk belgesi alındığı ve bu defa davacının 25.10.2002 tarihli dilekçesi ile şayet hukuki dayanaktan yoksun ise bu paranın 10 gün içinde geri ödenmesini talep ettiği ihtilafsızdır.
1- Taşıyıcılık işi ile iştigal eden ve sınır ticareti yapabilmek amacı ile uygunluk belgesi talep eden davacı tacirdir. Talep edilen paranın hangi amaç ile istenildiğini bilebilecek durumda olup, talep edilen meblağı ödese dahi böyle bir sınır ticaretinden beklediği menfaati dikkate alarak istenilen meblağı rızası ile ödemiştir. Tacir olan davacı, basiretli bir tacir gibi davranarak dava konusu parayı öderken ihtirazi kayıtla ödeme imkânı varken bu yola dahi gitmeden ödeme yapmıştır. Bu haliyle davacı borçlu olmadığı şeyi ihtiyari ile veren kimse durumunda olup, dava edilen parayı zorunlu kılınarak veya kendisini borçlu zannederek verdiğini iddia ettiğine göre, davanın hukuki dayanağı sebepsiz zenginleşmedir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı böyle bir dava ise, BK.nun 66. maddesi uyarınca bir senelik zamanaşımına tabidir. Dava edilen para 4.5.1999 tarihinde davacı tarafından ödendiğine göre, bir yıllık zamanaşımı süresinin bu tarihten başlatılması zorunludur. Böyle bir para ödenerek elde edilen uygunluk belgesi ile uzun süre sınır ticareti yapıldıktan sonra 25.10.2002 tarihli dilekçe ile paranın talep edilmesi ve hukuki dayanaklarının sorulması zamanaşımı süresini etkileyen hukuki olgu veya vakıa sayılamaz. Bu durumda mahkemece, BK.nun 66. maddesinde belirtilen bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu nazara alınarak, davanın bu noktadan reddi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
2- Yukarıda açıklanan bozma şekil ve sebebine göre davalının diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen kararın davalı yararına BOZULMASINA, (2) nolu bentte yazılı nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 02.05.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy