(3091 S. K. m. 1) (4721 S. K. m. 722, 723, 724, 728, 729) (743 S. K. m. 648, 649, 650, 654, 655) (818 S. K. m. 101)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı Hayrabolu Belediye avukatınca duruşmalı davacı Ahmet ve İsmail Terlemez avukatınca duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı hazine vekili avukat Armağan Örücü gelmiş diğer taraftan gelen olmadığından onun yokluğunda duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak, dosya incelendi gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, uzun süredir kullanmakta olduğu ve 2000 yılı Ekim ayında da buğday ektiği taşınmazın mera olarak sınırlandırılması nedeniyle 3091 sayılı yasa gereğince hakkında men kararı verildiğini, davalının üründe hakkı bulunmadığını belirterek, fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak üzere elde edilecek ürünün aynen, olmadığı takdirde bedeli olan 17.269.200.000 TL.nın tespit tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödetilmesine, karar verilmesini istemiş aynı taleplerini birleştirilen 2001/298 esas sayılı dava ile Tarım Orman Köyişleri Bakanlığı hakkında da ileri sürmüştür.
Davalı, taşınmazın 04.02.2000 tarihinde kesinleşen Kadastro Mahkemesi davası sonunda mera olarak tescil edildiğini, davacının mera üzerinde ekili bulunan buğday ürünü hakkında talepte bulunamayacağını öne sürerek davanın reddini savunmuş, birleştirilen 2001/230 esas sayılı davada ise davacı sıfatıyla, davalı-karşı davacı ile İsmail Terlemez'in 9 parsel sayılı taşınmaza ayçiçek ekip ürünü biçmek suretiyle haksız kazanç elde ettiklerini öne sürerek ürün bedeli olan 10.080.000.000 TL.nın tespit tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davacı- karşı davalı Ahmet Terlemez'in Belediyeye karşı açtığı davanın kısmen kabulüne, Ziraat Bankası hesabındaki 8.684.625.0000 TL.nın hesap açılma tarihinden üç aylık vadeye geçiş tarihine kadar vadesiz mevduat faiziyle, 18.9.2001 den itibaren üç aylık vadeli hesap faiziyle birlikte davacıya verilmesine, aynı bedelin buğday hasat tarihi olan 30.6.2001 tarihinden itibaren hesap açılma tarihine kadar yasal faizinin Belediye Başkanlığından alınmasına, davacı belediye Başkanlığının, Ahmet Terlemez'e karşı buğday ürününden dolayı açtığı davanın kısmen kabulüne, bankadaki aynı hesaptan 2.512.175.000 TL.nın hesabın açıldığından üç aylık vadeye geçiş tarihine kadar vadesiz mevduat faiziyle, 18.9.2001 den itibaren üç aylık vadeli hesap faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, aynı bedelin buğday hasat tarihi olan 30.6.2001 den itibaren hesap açılma tarihine kadar yasal faizinin davacı-davalıdan alınıp Belediye verilmesine, Belediyenin Ahmet Terlemez'e karşı ayçicek ürünü için açtığı davanın ise kısmen kabulüne, 3.874.500.000 TL.nın ayçicek hasat tarihi 30.9.2001 den itibaren yasal faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacı Ahmet Terlemez'in Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığına karşı açtığı davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiş; hüküm, davanın tüm taraflarınca temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre Tarım Orman Köyişleri Bakanlığı ile İsmail Terlemez'in tüm, davacı-karşı davalı Ahmet Terlemez ile, davalı-karşı davacı Belediyenin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacının buğday ektiği taşınmazın açılan Kadastro davası sonunda malik hanesi boş bırakılarak mera şeklinde sınırlandırıldığı verilen kararın 4.2.2000 tarihinde kesinleştiği, davacı hakkında 3091 sayılı yasa gereğince taşınmazdan men kararı verildiği, verilen tedbir nedeniyle davacının talebi üzerine buğday ürünün infaz makamının gözetiminde biçilerek Toprak Mahsulleri Ofisine satıldığı, satış bedeline 22.8.2001 tarihinde banka hesabına yatırıldığı dosya kapsamı ile anlaşılmakta olup, bu hususlar taraflar arasında da uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, davacının bu durumda buğday mahsul bedelini ve istihsal masraflarını isteyip isteyemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Dava konusu olayın MK. nun 729 (eski md. ile 655 md.) maddesinin delaletiyle sebepsiz zenginleşmenin bir türü olan 722-724 ve 728 (eski MK. 648-650 ve 654 md) maddelerine göre değerlendirilmesi gerekir. Nitekim 16.5.1973 tarihli esas 4-159 karar 429 sayılı HGK da bu yöndedir.
Davacının dava dilekçesinde belirttiği üzere Ekim 2000 tarihinde buğday ektiğini bildirdiği taşınmazın, 4.2.2000 tarihinde kesinleşen Kadastro Mahkemesine ait dava sonunda mera olarak tescil edildiği sabit olduğuna göre davacı bu durumda ancak ürünün yetiştirilmesi için yaptığı zorunlu giderler olan sürme, tohum ve ekme giderlerini isteyebilir. Davacının ürün bedelini talep hakkı olmadığı gibi, bu sayılar dışındaki istihsal giderlerini talep hakkı da bulunmamaktadır. O halde mahkemece davacının ancak sürme, tohum ve ekme giderlerini isteyebileceği gözönünde tutularak, sadece bu masrafların ödetilmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde tüm istihsal masraflarının davalıdan tahsiline karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
3- Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. (BK. 101 md) O halde davalı bu davanın açılması ile temerrüde düşmüştür. Davacı lehine hükmedilen miktara dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: 1.bentte açıklanan nedenlerle Tarım Orman Köyişleri Bakanlığı ile İsmail Terlemez'in tüm, davacı-karşı davalı Ahmet Terlemez ile davalı karşı davacı Belediyenin diğer temyiz itirazlarının reddine, kararın 2.bent gereğince davalı Belediye, 3.bent gereğince ise davacı Ahmet terlemez yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 30.06.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy