(818 S. K. m. 96, 194, 202, 203)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı Baş-Yem A.Ş.nin imal ettiği tavuk yemlerini diğer davalı kooperatiften satın alıp tavuklarına yedirdiğinde, verim düşüklüğü meydana geldiğini, yapılan incelemede standartlara uygun imalat yapılmadığının anlaşıldığını, ihtara rağmen de ayıpsız yemin teslim edilmediğini bildirerek 8060 kg bozuk yemin değeri 2.015.000.000 TL. ile verim düşüklüğünden kaynaklanan 504.000.000 TL. zararın dava tarihinden itibaren reeskont faizi ile ödetilmesini istemiştir.
Davalılar, davacının bozuk yemleri iade etmeyerek tavuklarına yedirdiğini, zararın artmasına neden olduğunu bildirerek, davanın reddini dilemişlerdir.
Mahkemece, davacının sözleşmede kararlaştırılmayan ve yasada da öngörülmeyen şekilde yemlerin değeri ile verim düşüklüğünden doğan zararı talep hakkının bulunmadığı açıklanarak, davalı kooperatif hakkındaki davanın bu nedenle reddine, diğer davalılarla akdi ilişkisi bulunmadığından da husumetten reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-) Davacının davalı Baş Yem San. Ticaretin imal ettiği tavuk yemlerini diğer davalı 2 nolu Tarımsal Kalkınma Tavukçuluk Kooperatifi satın aldığı ve bu yemleri ayıplı olması nedeniyle yedirdiği kümes hayvanlarından gerekli randımanı alamadığı dosya içerisindeki rapor ve belgelerden anlaşılmaktadır. Esasen bu olgu mahkemenin de kabulündedir. Dosyada yer alan Sulh Ceza Mahkemesi dava dosyasında davalılardan Baş Yem A.Ş. nin satış sorumlusu olan davalı Yalçın Sivri'nin 1734 sayılı Yem Yasasına muhalefetten mahkum olduğu ve kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla davalılardan Kooperatif yemlerin ayıplı olması nedeniyle satıcı Baş Yem A.Ş. imalatçı eylemi sabit görülüp ve hakkındaki mahkumiyet kararı kesinleşen diğer davalı Abdullah Sivri müteselsil olarak sorumludurlar. Dosya içerisinde yer olan analiz raporu ile uzman bilirkişi raporunda yumurta yeminde kalsiyum fosfor ve sodyum klorur düzeylerini yem konusuna uygun olmadığı belirlenmiştir. Yerel mahkeme taraflar arasındaki davayı BK. 194 ve sonraki maddelerinde düzenlenen ayıba karşı tekeffül hükümlerine karşı incelenmiş üretici Baş Yem A.Ş. yi ve bunun yetkili müdür Yalçın Sivri hakkındaki davayı davacıya akdi ilişki bulunmadığından bunların diğer davalı kooperatife karşı sorumlu sayılacağı nedeniyle reddetmiştir. Kooperatif hakkındaki dava ise Bk. 202 ve 203. maddesinden hareket edilmek suretiyle satılan yemlerin iade edilmediği ve anılan maddelerde yazılan seçimlik hakların ancak birinin kullanılacağı, davacının ise isteminin bunları kapsamadığından bahisle reddedilmiştir. Oysa bir davada maddi olguları bildirmek taraflara, hukuki nitelendirmeyi yapmak da hakime aittir. Davacı dava dilekçesindeki açıklamasında aynen ifadan vazgeçmek suretiyle ödenen bedel ile birlikte yemlerden dolayı verim düşüklüğünden kaynaklanan müspet zararı istemek suretiyle sözleşmeyi ayakta tutmaktadır. Mahkemenin kararına gerekçe olarak yazılan ihtarda ise, davacı yine sözleşmeyi ayakta tutarak yemlerin evsafına uygun yem ile değiştirilmesini istemiştir. Davalının kendisine eski yemlerin iade edilmemesi nedeniyle edimini yerine getirmemesi üzerine davacı bu davayı açmıştır. Aynen ifa edimini yerine getirmeyen davalıların bu davranışı üzerine davacının sözleşmeyi ayakta tutarak BK. 96. maddesi gereğince zararını isteyebileceği kabul edilmelidir. Bu nedenle tarafların iddia ve savunmaları gözetilerek işin esası incelenerek sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Yanlış değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2. bent gereğince temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 06.10.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy