(2004 S. K. m. 72)
Dava: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü.
Karar: Davacı, davalıdan bir araç kiraladığını, kiralama müddetince olabilecek risklere karşılık davalıya açık bono imzalayarak verdiğini, kira bedelini tamamen ödediği halde davalının senedi 960.000.000 TL olarak doldurup takibe koyduğunu, senette nakden yazılı ise de davalıdan para almadığını ileri sürerek, borçlu olmadığının tespitini istemiştir.
Davalı, 30.8.2001 tarihli oto kiralama sözleşmesi ile davalıya araç kiraladığını, kiralanan aracın sözleşmedeki diğer kiracı Makcum Bannikov yönetiminde iken kazaya maruz kalarak pert olduğunu, araca ait kasko bedelinin kira süresi bitim tarihi olan 9.9.2001 tarihinden 38 gün sonra 17.10.2001 tarihinde sigorta şirketince ödendiğini, sözleşmenin 6.maddesi gereğince aracın kaza sebebiyle tamirde kaldığı süre için de kira bedeli alınacağının kararlaştırıldığını, günlük kira ücreti 40.000.000 TL iken 25.250.000 TL'den 38 gün için 960.000.000 TL olarak talepte bulunduklarını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, takibe konu senedin teminat senedi olduğu, davacının kirası altında olan aracın pert olması nedeniyle kasko bedelinin 17.10.2001 tarihinde ödendiği, pert olan aracın herhangi bir iş kaybı olmadığından teminat amacıyla verilen senedin doldurulup tahsile konulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-) Davalının temyiz itirazlarının incelenmesinde; Taraflar arasında 30.8.2001 ile 9.9.2001 tarihleri arasında geçerli olmak üzere oto kiralama sözleşmesi düzenlendiği, günlük kullanım bedelinin 40.000.000 TL olup toplam 400.000.000 TL kira ücretinin davacı tarafça ödendiği ve kiralama süresi içinde kiralanan aracın, 30.8.2001 tarihinde kaza neticesinde pert olarak kullanılamaz hale geldiği, araca ait kasko bedelinin 17.10.2001 tarihinde sigortaca davalıya ödendiği, yanlar arasında ihtilaf konusu değildir. Sözleşmenin 6.maddesinde kaza anında aracın tamirde kaldığı gün bedelleri kiracıdan tahsil edilir. Hükmü bulunmaktadır. Davacı kiralayan bu hükme dayanarak kira sözleşmesi süresi sonundan itibaren kasko bedeli ödeninceye kadar geçen süre için aracı yeniden kiraya verememekten dolayı kira bedeli hesaplayarak teminat bonosunu işleme koymuştur. Esasen davalı kiralayanın, aracın kaza sonucu pert olması nedeniyle sigortadan parayı tahsil edinceye kadar bu aracı kiraya veremeyeceği de açık ve belirgindir. Mahkemece, davalı kiralayanın, kaza ile kullanılamaz hale gelen araç yerine, (en fazla sigortaca kasko bedelinin ödendiği tarihle sınırlı olmak üzere), başka bir araç temin edebileceği sürenin ve bu süre için isteyebileceği kira miktarının araştırılarak iddia ve savunma doğrultusunda hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda birinci bent gereğince davacının tüm temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 26.10.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy