(1086 S. K. m. 437)
Dava: Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı davacı avukatınca da duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı vekili avukat Mustafa Hatırnaz ile davacı İsmet Erenleroğlu ve vekili avukat Hüseyin Düzgün gelmiş, diğer davalılar tarafından gelen olmadığından onların yokluğunda duruşmaya başlanılmış ve hazır bulananların sözlü açıklaması dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı-birleşen davanın davalısı İsmet Erenleroğlu, 9.7.1998 tarihinde açtığı davasında 1, 82, 84, 85 ve 87 parsel numaralı taşınmazları dava dışı kayıt maliklerinden haricen satın alıp, bedellerini ödediğini, bundan sonra kayıt maliklerinden aldığı vekaletnamelere dayanarak bu taşınmazları davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifi lehine 9.9.1987-21.3.1992 tarihleri arasında noterde satış vaadinde bulunduğunu, 1,84 ve kısmen de 85 parsel numaralı taşınmazların tapuda devirlerinin gerçekleştirildiğini, sözleşmelerde her ne kadar satış bedellerinin ödendiği belirtilse de gerçekte bedellerin tahsil edilmediğini, davalı kooperatifçe kendisine yapılan ödemelerin bu taşınmazlar yönünden yaptıracağı imar tadilatı masraflarının avansı olduğu, sözleşmelere göre kendisine ödenecek paranın imar tadilatından sonra taşınmazlar üzerine yapılacak bağımsız bölümlerin tapuda payına göre belirleneceğinin kararlaştırıldığını, yine aralarında düzenledikleri 15.1.1992 tarihli harici sözleşme ile 85 parsel numaralı taşınmazın imar tadilatını yaptırmasının karşılığında kendisine 10 adet daire taahhüt edildiğini, bunun teminatı olarak ta 500.000.000 TL. meblağlı teminat senedi aldığını, senedin icra takibine konulduğunu, bedelleri alınmayan tüm bu noter satış vaadi sözleşmelerinin iptaline, 85 parsel numaralı taşınmazın davalı kooperatif adına olan tapu kaydının iptali ile kendi adına tesciline, 15.1.1992 tarihli sözleşme ile kararlaştırılan 10 adet daire bedelinden şimdilik 50.000.000.000 TL. nın tahsiline karar verilmesini istemiş; 25.10.2002 gününde diğer davacı Ali Çelik ile birlikte açıp bu dosya ile birleşen davasında ise bilirkişi raporuna göre 10 adet daire yönünden bakiye 270.000.000.000 TL. nın ödetilmesini istemiş daha sonra bu dosyaya verdiği cevaba cevap dilekçesinde de 270.000.000.000 TL. lık alacak yönünden Ali Çelik'in talebinin bulunmadığı vurgulanmıştır. Yine davacılardan İsmet Erenleroğlu 13.4.2000 tarihinde açtığı bu dosya ile birleşen davasında, satış vaadinde bulunup, tapuda devrini sağladığı, ancak satış bedelini almadığı 1 parsel numaralı taşınmazı davalı kooperatif yetkililerinin muvazaalı olarak diğer davalılara borçlanıp, neticede icraen satışını gerçekleştirdiklerini ileri sürerek 20.000.000.000 TL. tazminatın tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifi, 1.5.1992 tarihinde Kartal 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı ve bu dosya ile birleşen davasında, davalılardan İsmet Erenleroğlu'nun diğer davalı Kardeşi Ali Çelik'e vekaleten 82 ve 87 parsel numaralı taşınmazların kendisine satışı vaadinde bulunduğunu, satış bedellerinin ödendiğini, davalıların sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediklerini ileri sürerek 82 ve 87 parsel numaralı taşınmazlar yönünden Ali Çelik adına olan tapu kayıtlarının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davacı-birleşen davanın davalısı Ali Çelik Kartal 3. Sulh Hukuk Mahkemesinde 26.2.1999 tarihinde davalı-karşı davacı Özşafak Yapı Kooperatifine karşı açtığı bu dosya ile birleşen davasında 87 parselde kendi adına kayıtlı taşınmazın vekili tarafından 20.4.1989 tarihli noter satış vaadi sözleşmesi ile davalı kooperatife satış vaadinde bulunulduğunu, sözleşmede kararlaştırılan bedelin alınmadığını, sözleşme tarihinde verilen ileri tarihli çekinde aynı gün iade edilip, karşılığında yazılı belge alındığını ileri sürerek 87 parsel numaralı taşınmaz için düzenlenen 20.4.1989 tarihli noter satış vaadi sözleşmesinin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalılar, karşılıklı olarak aleyhlerine açılan davaların reddini dilemişlerdir.
Mahkemece, davacı-birleşen davanın davalısı İsmet Erenleroğlu'nun davasına ve birleşen davalarına konu ettiği tüm sözleşmeleri vekil sıfatıyla imzaladığı, dayandığı 15.1.1992 tarihli sözleşmenin resmi şekilde yapılmadığı için geçersiz olduğu, nitekim bu hususun taraflar arasında görülüp kesinleşen Kadıköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2000/162 karar sayılı ilamında da vurgulandığı gerekçe gösterilerek bu davacının davalı kooperatif ve diğer davalılar aleyhine açtığı her üç davasının da reddine, davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifinin Kartal 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde 1.5.1992 tarihinde açıp, bu dava ile birleşen davasında ise birleşmeden önce verilip, Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin temyiz incelemesinden de geçmek suretiyle 82 parsel nolu taşınmaz yönünden kesinleşen kararda dikkate alınarak bu parsel yönünden talebin reddine, 87 parsele yönelik talebin ise dosyanın davalısı Ali Çelik'in 20.4.1989 tarihinde düzenlenen noter satış vaadi sözleşmesini 7.1.1992 tarihinde gönderdiği ihtarnamesi ile fesh ettiği satış bedeli olarak verilen 50.000.000TL. meblağlı çekinde 20.4.1989 tarihli davacı kooperatifçe düzenlenen belge ile iade edildiği gerekçe gösterilerek davacı Özşafak Yapı Kooperatifin 87 parsel nolu taşınmaza yönelik tapu iptali davasının reddine, Birleşen davanın davacılarından Ali Çelik'in Kartal 3.Sulh Hukuk Mahkemesinde 26.2.1999 tarihinde açıp, bu dava ile birleştirilen 87 parsele ilişkin olarak düzenlenen 20.4.1989 tarihli noter satış vaadi sözleşmesinin iptaline yönelik talebin kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı-birleşen davanın davalıları İsmet Erenleroğlu ve Ali Şafak'ın tüm, davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacı-birleşen davaların davalısı Özşafak Yapı Kooperatifi 1.5.1992 tarihinde Kartal 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı davasında diğer talepleri yanında Kartal 1.Noterliğince 20.4.1989 tarihinde düzenlenen noter satış vaadi sözleşmesine dayanarak 87 parsel nolu taşınmazın davalılardan Ali Çelik adına olan tapu kaydının iptali ile kendi adına tesciline karar verilmesini istemiş, davalı Ali Çelik ise sözleşmedeki özel hükme dayanarak 7.1.1992 tarihli ihtarname ile akdi fesh ettiğini savunmuş olmasına rağmen sözleşmede nakden ve peşinen ödendiği belirtilen 50.000.000 TL. satış bedelini iade ettiğini iddia ve ispat etmiş değildir. Nitekim bu husus anılan mahkemenin verdiği ilk kararından sonra davacının temyizi üzerine temyiz incelemesini yapan Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 24.12.1996 günlü ilamında da açıkça vurgulanmıştır. Her ne kadar Yargıtay 14. Hukuk Dairesini bozma ilamına uyup, 87 parsel yönünden davayı kabul eden mahkeme kararına karşı temyiz yoluna başvuran davalılar 20.4.1989 tarihli makbuzla sözleşmeye konu bedeli iade ettiklerini beyan etmiş iseler de bu beyana anılan Yargıtay Dairesince itibar edilmemiştir. Diğer taraftan az yukarıda açıklandığı gibi sözleşmede satış bedeli olarak kararlaştırılan 50.000.000 TL. nın nakden ve peşinen ödendiği açıkça belirtilmesine rağmen davalı-birleşen davanın davacısı Ali Çelik'in dayandığı ve sözleşme tarihi ile aynı tarihi içeren 20.4.1989 tarihli çek iade makbuzu başlıklı belgede 50.000.000 TL. lik çekin iade edildiği ve İsmet Erenleroğlu'nun C/H alacak geçirildiği beyan edilmektedir.
Dosya içerisindeki 4.4.1994 tarihli bilirkişi raporunda da açıkça görüldüğü gibi taraflar arasında bu tür çek alış verişleri birden fazla ve karmaşık olduğu göz önüne alındığında 20.4.1989 tarihli çek iade makbuzuyla iade edilen çekin satış bedelinin iadesine ilişkin olduğunun kabulüne olanak yoktur. Kaldı ki bu belge ile aynı tarihi içeren noter satış vaadi sözleşmesi, taraflar arasında o tarih itibariyle fesh edilmediğine göre satış bedelinin iade edildiğinin iddia edilmesi de hayatın olağan akışına ters düşer. Diğer taraftan bu belgenin düzenlenmesinden çok sonra davalı Ali Çelik, davacı kooperatife 87 parsel nolu taşınmaz için düzenlenen 20.4.1989 tarihli sözleşmeyi fesh ettiğine ilişkin olarak 7.1.1992 tarihinde gönderdiği ihtarnamesinde 50.000.000 TL. nı aldığını kabul etmiştir. Hal böyle olunca Özşafak Yapı Kooperatifinin 87 nolu parselin açtığı tapu iptali davasının kabulüne, Ali Çelik'in 26.2.1999 tarihinde Kartal 3.Sulh Hukuk Mahkemesinde açıp bu dava ile birleşen sözleşmenin feshine ilişkin davasının reddine karar verilmelidir. Mahkemenin bu hususu gözardı ederek yazılı şekilde hüküm kurmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda birinci bentte belirtilen nedenlerle davacı-birleşen davanın davalıları İsmet Erenleroğlu ve Ali Şafak'ın tüm, davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifinin diğer temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı-birleşen davanın davacısı Özşafak Yapı Kooperatifi yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 375.000.000 lira duruşma avukatlık parasının davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya ödenmesine, 30.11.2004 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy