(4721 S. K. m. 683) (2004 S. K. m. 72)
Dava: 1- Almar Tarımsal Paz. A.Ş. 2- Marla Çiçek Tic. A.Ş. vekili avukat Ayşe Yazıcı ile İstanbul Valiliği vekili avukat Z.Gönül Yamaç aralarındaki dava hakkında İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 30.12.2003 tarih ve 854-732 sayılı hükmün Dairenin 21.9.2004 tarih ve 3474-12391 sayılı ilamıyla bozulmasına karar verilmişti. Süresi içinde davalı avukatı tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşuldu.
Davacılar, Sarıyer'de bulunan Büyükdere Fidanlığının hasılat kirasına dayalı işletilmesi için davalı ile aralarında bir sözleşme düzenlediklerini, ancak nematod hastalığı nedeniyle fidanlığın bir kısmı için bitki yetiştirme ruhsatı alamadıklarını, bu nedenle kiralanan da üretim yapıp gelir elde edemediklerini, bitki bedellerini ve kira borçlarını ödeyemediklerini, ödemelerin bir süre durdurulmasına ilişkin taleplerinin kabul edilmediğini, davalının kendilerine karşı icra takibi başlattığını, talep edilen kiradan sorumlu olmadıklarını, kullanılamayan yerin kira bedelinin istenemeyeceğini, davalının kira bedeli istemek suretiyle muaraza yarattığını ileri sürerek davalının çıkardığı muarazanın giderilmesini, İstanbul 2.İcra Müdürlüğünün 2000/3036 esas sayılı dosyasıyla başlatılan icra takibinin de durdurulmasına karar verilmesini istemiştir.
Davalı, kiralananı hastalıktan ari olarak teslim ettiklerini, davacı tarafın işletme ruhsatı alıp kiralanan da üretim yaptığını, aradan 17 ay geçtikten sonra talepte bulunamayacağını, aldıkları tespit raporuna göre kiralanan da hastalık bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, dava tarihinden sonra kiralananın tahliye edildiği gerekçe gösterilerek konusu kalmayan dava hakkında karar ittihazına yer olmadığına karar verilmiş; davacıların temyizi üzerine Dairemizce bozulmuş, mahkemece bozmaya uyulmuş, bu kez kiralananda nematod hastalığının ortaya çıkmasından sonra davacının 15.7.1999 tarihinde davalıya verdiği taahhütnamesinde taşınmazdaki hastalığı iki yıl içerisinde gidermeyi, gidermese bile kira bedellerini ödemeyi taahhüt ettiği, verdiği bu taahhütname ile aralarındaki muarazayı davalının kaldırdığı gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş; hüküm,
Dairemizin 21.9.2004 tarihli ilamında açıklanan nedenlerle davacı yararına bozulmuştur. Bu defa davalı karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
1- Temyiz ilamında belirtilen gerektirici nedenler karşısında usulün 440.maddesinde sayılan nedenlerden hiç birisine uygun olmadığına göre davalının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair karar düzeltme itirazlarının reddi gerekir.
2- Dava, muarazanın giderilmesi ve menfi tespite ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacıya kiralanan taşınmazların gizli ayıplı olarak teslim edilip edilmediği, kira müddetince de sözleşmede belirtilen amaca uygun hazır tutulup tutulmadığı hususlarında toplanmaktadır. Taraflar arasında düzenlenen 2.12.1997 tarihli hasılat kira sözleşmesi ile Büyükdere Fidanlığı olarak bilinen ve 533 ada 1,2,3,4,5,6,7,8,9 sayılı parseller ile 534 ada, 1,2,3,4,27 sayılı parsellerden oluşan toplam 288.648M2 lik taşınmazların davacıya kiraya verildiği ve bu taşınmazlar üzerinde ayrıca, su kuyuları, pompaları, 75 kişi kapasiteli yurt binası, lojmanlar, yemekhane, çamaşırhane, marangozhane, sera, depo, hangar gibi müştemilatların bulunduğu ve davacıya bunların da teslim edildiği anlaşılmaktadır. Yine ihale şartnamesinin 1/son maddesinde, arazinin tamamının kullanılabilir durumda olduğu belirtildikten sonra, %9 meyva fidanlığına, %1 sebze tarımına, %30 işletme ve tesislerine, %16 meyvalı fidan üretimine, %44 sera ve tarla süsü bitkileri üretimine tahsisli olduğu belirtilmiştir. Daha sonra 8.5.1998 tarihinde davacının İl Tarım Müdürlüğünden yetiştirme ruhsatı istediği ve tamamı 70 ayrı parselde 28 ayrı parselin nematod hastalıklı olduğundan bahisle geriye kalan 42 parsele yetiştirme ruhsatı verildiği, sebze üretimi, fidanlık, süs bitkileri yetiştirilmesi gibi birden fazla amaç ile tahsis edilmiş ve 70 ayrı parselden oluşan taşınmazlar üzerinde amaca uygun üretimler yapıldığı ve taşınmazlar üzerindeki bina ve müştemilatlarının da davacı tarafından kullanıldığı, nematod hastalığı nedeniyle yetiştirilen fidanların imhasının ilgili bakanlık tarafından istenilmesi üzerine, İstanbul 2.İdare Mahkemesinin 2000/1399-892 sayılı kararı ile idare işleminin iptal edildiği görülmektedir. Kesinleşen idare mahkemesi kararında, söz konusu taşınmazlarda görülen hastalığın toprak yapısı itibariyle çoğalma imkanı olmadığı gibi, üreyen cins de olmadığı bu itibarla yetiştirilen fidanların imhasına gerek olmadığı tespit edilmiştir.
Öte yandan, her davanın dava tarihindeki hukuki duruma göre
İncelenip sonuçlandırılması zorunlu olup, eldeki dava 10.3.2000 tarihinde açılmıştır. Dava tarihinden önceki dönemlere ilişkin doğan kira borçlarını ve daha da önemlisi, yine geçmiş 2.12.1999 ila 2.3.2000 tarihleri arasındaki kira bedelinin tahsili ile ilgili İstanbul 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/340 esas, 2000/641 karar sayılı dava dosyasında verilen ve kesinleşen mahkeme kararının da ortadan kaldırılacak şekilde hüküm tesisi mümkün değildir.
Dava konusu taşınmazların büyük bir kısmı gerek meyve-bitki üretiminde gerekse bina ve müştemilatı olarak davacı tarafından kullanıldığına, yetiştirilen ürünlerin, imhasını gerektirecek nitelikte ve ağırlıkta nematod hastalığına bulaşık olmadıklarının tespit edilmiş olması karşısında, mahkemece, dava tarihi itibariyle davacının kullanarak ekonomik olarak yararlandığı alan ve binalarla ilgili bir ayrım ve araştırma yapılarak davacının bu kısım kira bedellerinden sorumlu tutulacak şekilde hüküm tesisi gerekir. Yerel mahkeme kararının bu sebeplerle bozulması gerekirken, zuhulen Dairemizce 21.9.2004 tarihli ilamda belirtilen şekilde bozulduğu bu kez yapılan inceleme ile anlaşıldığından, davalının karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairemizin bozma ilamının kaldırılmasına ve mahkeme kararının yukarıda açıklanan şekilde bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte yazılı nedenlerle davalının sair karar düzeltme itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle Dairemizin 21.9.2004 tarih ve 2004/3474-12391 sayılı bozma ilamının kaldırılmasına ve kararın yukarıda açıklanan nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 28.03.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy