(6762 S. K. m. 18, 20)
Dava: Taraflar arasındaki kira uyarlaması davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, mülkiyeti davalılara ait işyerini 17.12.1999 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi ile kiraladığını, sözleşme ile aylık kira bedelinin 6250 USD olarak kararlaştırıldığını, ancak 2001 yılı Şubat ayında yaşanan ekonomik kriz nedeniyle edimler arasındaki dengenin aleyhine bozulduğunu ileri sürerek, aylık kira bedelinin 4448 USD olarak uyarlanmasını istemiştir.
Davalılar, uyarlama koşullarının oluşmadığını bildirerek, davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkemece, bilirkişi raporu doğrultusunda aylık kiranın 5000 USD olarak saptanıp uyarlanmasına karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki kira sözleşmesi 17.12.1999 başlangıç tarihli ve 5 yıl sürelidir. Aylık kira 6250 USD'dir. Davacı tarafından açılan uyarlama davasında mahkemece yapılan yargılama sonucunda kira bedelinin 4750 USD'a uyarlanmasına karar verilmiş; hükmün taraflarca temyizi üzerine Dairemizin 12.12.2002 günlü ilamı ile hukukumuzda sözleşmeye bağlılık ve sözleşme serbestliği ilkelerinin kabul edildiğini, ancak bu ilkenin özel hukukun diğer ilkeleriyle sınırlandırıldığını, sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması ilkesi uyarınca edimler arası bozulan dengenin dürüstlük ve hakkaniyete uygun duruma getirilmesini isteme olanağına sahip olduğunu, uyuşmazlığın çözümünde sözleşmenin temel edimi olan ve taraflarca başlangıçta kabul edilen döviz fiyatlarındaki normal artışlar dışında, 2001 yılı Şubat ayında yaşanan ekonomik kriz nedeniyle işlem temelinin çöküp çökmediğinin araştırılması bu konuda uzman bilirkişilerden görüş alınarak, ayrıca kiralananın niteliği, konumu, kullanma alanı, bölgede kira parasını etkiyecek normalin üstünde imar ve ticari gelişmeler gibi değişiklikler, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar değerlendirilerek sonuçta işlem temelinin çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin katlanamayacak derecede davacı aleyhine bozulduğunun benimsenmesi halinde sözleşmenin uyarlanmasına gidilmelidir, denilerek verilen kararın bozulmasına karar verilmiş; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda bilirkişi raporu esas alınarak aylık kiranın 5000 USD olarak uyarlanmasına karar verilmiştir. Başlangıçtaki aylık kira miktarı olan 6250 USD'nin 5000 USD'a uyarlanması hak ve menfaatler dengesini bozmayacağı gibi, tahammül edilemez hale de getirmez. Alınan bilirkişi raporu ve tüm belgelerden daima yardımcı çözüm yolu olan uyarlamanın koşullarından olan işlem temelinin çöktüğü olgusu kanıtlanamamıştır. Kaldı ki, esasen T.K.K.nun 18/1. maddesine göre tacir olan davacının aynı yasanın 20. maddesine göre basiretli bir işadamı gibi hareket etmesi, dövizde meydana gelen artışı da tahmin etmesi gerekir. Bütün bu nedenlerle uyarlama koşulları oluşmadığından davanın reddi gerekirken, kabulü usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 18.05.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy