(818 S. K. m. 404, 405, 409, 213) (4721 S. K. m. 716) (2644 S. K. m. 26)
Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de dava miktar itibariyle duruşmaya tabi olmadığından bu isteğin reddiyle incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar
Davacı, davalı ile dava dışı C.G. arasındaki gayrimenkul satımında tellallık hizmeti verdiğini, 26.7.2004 tarihli sözleşme ile alıcı ve satıcının %3'er komisyon ödeyeceği, satış sözleşmesinden vazgeçen tarafın, iki tarafın ödemesi gereken toplam %6 komisyon bedelini ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, davalının sözleşmeden cayıp komisyon bedelini ödemediğini, alacağının tahsili için yaptığı icra takibine haksız itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile %40 inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, satışa konu gayrimenkulde hukuki ayıplar bulunduğunu öğrendiğini bu hususun hile ile kendisinden gizlendiğini, bu nedenle taşınmaz satışına ilişkin sözleşmeden caydığını, davacının ücrete hak kazanmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, taraflar arasında geçerli bir tellallık sözleşmesi olduğu, sözleşmeye konu taşınmazda projeye aykırı ilaveler yapılmış olmasının sözleşmenin geçerliliğini etkilemeyeceğini, davacının alıcı ile satıcıyı bir araya getirip, sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirdiğini, ücrete hak kazandığı, taşınmazdaki projeye aykırılıkların giderilmesi halinde taşınmazın değerinin bu günkü değerinin 1/3 oranında olacağının kabulü ile BK 409. maddesi gözetilerek icra takibin 8.824 YTL üzerinden devamına, inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki 26.07.2004 tarihli tellallık sözleşmesinin 5. maddesinde Alıcı ve satıcı kendilerine bu anlaşmayı sağlayan Ö. Emlak pazarlamaya anlaşmanın imzalanmasından itibaren her biri gerçek bedel üzerinden %3'er komisyon ödemeyi kabul ederler. Taraflar komisyon ücretinin fazlalığından bahis ile tenkisi hakkından şimdiden feragat etmiş addedilirler. Satıştan vazgeçen taraf 2(iki) tarafın toplam komisyon hakkı olan gerçek bedel üzerinden %6 komisyon ödemeyi kabul eder hüküm vardır.
Taşınmaz satışına ilişkin yapılan harici sözleşme BK. 213, MK. 716 ve Tapu Kanununun 26. maddeleri gereğince resmi şekilde yapılmamış ve alıcı (davalı) sözleşmeyi resmi şekilde yapmaktan vazgeçmiştir. BK. 405/1. maddesi gereğince kural olarak tellal yaptığı hazırlık veya icra eylediği tavassut, akdin icrasına müncer olunca ücrete hak kazanır. Bu yasal düzenleme emredici nitelikte olmadığı için taraflar bunun aksini kararlaştırabilir. Somut uyuşmazlıkta da yukarıda açıklandığı üzere taraflar sözleşmenin 5. maddesinde taşınmaz satışına ilişkin sözleşmenin resmi şekilde yapılıp geçerlik kazanmasına bakılmaksızın komisyon ödemeyi kabul etmişlerdir. Ne var ki satış sözleşmesi hukuken geçerli şekilde inikat etmese dahi ücret ödeneceğinin kararlaştırılması, haklı sebepler nedeniyle satış sözleşmesinin gerçekleşmemesi halinde bu kararlaştırma alıcı açısından hukuki sonuç doğurmaz. Nitekim davalı, tellallık sözleşmesinin yapılmasından sonra satışa konu dairede projeye aykırı imalatlar yapıldığını, bu konuda davalar açıldığını öğrendiğini, haklı nedenlerle satış sözleşmesinden vazgeçtiğini savunmuştur.
Yargılama aşamasında alınan 05.12.2005 tarihli bilirkişi raporu ve dosyaya ibraz edilen Üsküdar 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2001/1040 esas, 2004/654 karar sayılı ve 08.07.2004 tarihli ilam ile tüm dosya içeriğinden, satışa konu taşınmazda projesine aykırı imalatlar yapıldığı ve bunların yıkılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı haklı nedenlerle sözleşmeden vazgeçtiğinden davacının tellallık hizmeti için davalıdan komisyon isteme hakkı bulunmamaktadır. Mahkemece davanın reddi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı lehine BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 13.11.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy