(818 S. K. m. 270, 282) (1086 S. K. m. 76)
Dava: Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vekili avukat F.Ş. ile davalı vekili avukat M.G. M.'nun gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Davacı, davalının üzerinde 8576 adet zeytin ağacı bulunan 583,317 m2 alanındaki zeytinliğini 31.05.2004 tarihli sözleşme ile 31.05.2004-31.12.2013 tarihleri arasında geçerli olmak üzere kendisine ihale yoluyla kiraya verdiğini, son iki yıldır bölgede hakim olan kuraklık nedeniyle hasat elde edemediğini ve kira paralarını ödeyemediğini, davalıya başvurularının sonuçsuz kaldığını, aktin ifasının imkansız hale geldiğini, kira bedelinin kuraklık mücbir sebebi nedeniyle davalının kira sözleşmesinden önce belirlediği muhammen bedel tutarı olan 3.180 YTL. na uyarlanmasına, her ay ödenen kira bedelinin de 2008 yılından itibaren Mart aylarının sonunda ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davacının sözleşmeyi serbest iradesiyle imzaladığını, ülkede olağanüstü bir durum yaşanmadığını, uyarlamayı gerektirir herhangi bir halin bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, davacının eldeki davayı açmadan önce Ocak 2007-Haziran 2007 arasına tekabül eden ayların kirasını ödemeyerek temerrüde düştüğü, uyarlama davasının açılabilmesinin ön koşulunun kiracının kira parasını ödemede temerrüde düşmesinin gerektiği gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı, bu davasında davalının kendisine uzun süreli olarak kiraya verdiği 583,317 m2 alanındaki zeytinlikten son iki yıldır bölgede yaşanan kuraklık nedeniyle hasat elde edemediğini ve kira paralarını ödeyemediğini ileri sürerek uyarlama suretiyle kira bedelinin indirilmesini istemiştir.
Bir davada ileri sürülen olguları kanıtlamak taraflara, kanıtlanan olgulara göre hukuksal nitelendirmeyi yapmak, uygulanması gereken yasa maddelerini arayıp bulmak ve doğru olarak uygulamak hakimin görevidir. (HUMK. md. 76)
BK. 270/1 maddesinde Hasılat kirası bir sözleşmedir ki, onunla kiralayan kiracıya ürün veren bir malın veya hakkın kullanılmasını ve semerelerinin toplanmasını, bir kira parası karşılığında, bırakma borcu altına girer yazılıdır.
Yine aynı kanunun 282. maddesinde de hasılat kirasına ilişkin olarak Fevkalade felaket hallerinde yahut tabiri hadiselerden dolayı bir zirai gayrimenkulün her zamanki hasılatı, önemli ölçüde azalırsa, kiracı, kira parasından orantılı bir miktarın indirilmesini isteyebilir. Evvelce bu haktan feragat edilmiş olması, ancak kiranın tespiti sırasında bu gibi vakıaların ihtimali nazara alınmış yahut meydana gelen zarar bir sigorta ile telafi edilmiş geçerli olup yazılıdır. Az yukarıda açıklanan yasa maddelerinden de açıkça anlaşılacağı gibi, taraflar arasındaki hukuki ilişki, hasılat kirasına dayalı bir ilişki olup, uyuşmazlıkta uyarlama yoluyla değil, kira bedelinin BK. 282. maddesi kapsamında tenkisinden kaynaklanmaktadır. Hal böyle olunca mahkemece, anılan yasa maddeleri kapsamında inceleme ve araştırma yapmak suretiyle sonucuna göre bir karar vermek gerekirken hukuki taksitte hataya düşmek suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Açıklanan nedenle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, 625.00 TL duruşma avukatlık parasının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 17.03.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy