(1086 S. K. m. 53, 388)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı vekili avukat F.K. ile davacılar vekili avukat A.İ.B.'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar, dava dışı H.G.'in Kütahya İli Emet ve Hisarcık ilçelerinin Tekel Toptan Satıcılığı işini ihale ile üstlendiğini, bunun için Toprakbank ve Etibanktan kredi kullanıp, teminat mektupları aldığını, murisleri olan A.Ö.'in de bu krediler nedeniyle H.G.'e müşterek borçlu, müteselsil kefil olduğunu, ayrıca Tavşanlı'daki 15 parsel nolu kendisine ait taşınmazı da, kullanılan kredilerin teminatı olarak banka lehine ipotek ettirdiğini, H.G.'in ortağı olduğu Ege Limited Şirketi'nin kurulmasının ardından, adı geçenin tüm borçları tasfiye edildikten ve davalının da onayı alındıktan sonra, Tekel pazarlama dağıtım işinin, 12.08.2003 tarihinden itibaren adı geçen şirkete devredildiğini, ancak davalının işi devralan şirketten teminat mektubu almadığını, şirketin H.G.'in vefat ettiği 01.09.2003 tarihine kadar dava dışı Tekelden mal almaya devam ettiğini, ne var ki H.G.'in vefatından sonra satın alınan malların bedelleri ödenmediğinden, adı geçenin aldığı tüm kredi borçlarına ilişkin hesaplar kat edilerek toplam 62.332.631.000 TL değerindeki teminat mektuplarının da davalı Tekel tarafından nakte çevrildiğini, Oysa ki 12.08.2003 ile 03.09.2003 tarihleri arasındaki ki borcun H.G.'e değil, şirkete ait olduğunu, nitekim teminat mektuplarının paraya çevrilmesinden dolayı borçlu olmadıklarının tespitine ilişkin daha önce açmış oldukları davanın da kabul edilerek kesinleştiğini, bu dava devam ederken murislerinin, H.G.'in kullanmış olduğu kredi ve teminat mektuplarına müteselsil kefaleti dolayısıyla adı geçen bankalar lehine ipotek ettirmiş olduğu taşınmazının da, anılan bankaların devredildiği Birleşik Fon Bankası A.Ş. tarafından başlatılan icra takibi üzerine satışa çıkarılıp, 124.550,00 YTL ihale bedeli üzerinden, alacaklarına mahsuben yine banka tarafından satın alındığını, taşınmazı bu şekilde kaybetmeleri nedeniyle zarara uğradıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, taşınmazın değeri üzerinden şimdilik 70.000,00 YTL tazminat ile taşınmazda oturmaya devam etmeleri halinde talep edilecek ecrimisil olarak şimdilik 2000 TL ve anılan icra takibi dolayısıyla bakiye borçları nedeniyle de şimdilik 3.000,00 YTL olmak üzere toplam 75.000,00 YTL tazminatın en yüksek ticari faizi ile birlikte ödetilmesine karar verilmesini istemişler, birleştirilen Kütahya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine ait 2007/424 E. sayılı dava ile de saklı tutulan haklar nedeniyle 355.377,89 YTL'nin tahsilini talep etmişlerdir.
Davalı şirket, dava dışı H.G.'in ortağı olduğu Ege Limited Şirketi ile 12.08.2003 tarihinde Tekel Toptan Satıcılığı sözleşmesi imzaladıklarını, daha önce kendileri ile sözleşmesi bulunan H.G.'in, önceden vermiş olduğu teminatları teslim almadığını, ölünceye kadar da bu teminatları karşılık göstererek, şirket adına mal almaya devam ettiğini, ne var ki ani ölümü üzerine şirketin ödeme güçlüğüne düştüğünü, adı geçenin mirasçılarının da mirası reddettiklerini, satış konusu malların bedellerinin ödenmemesi üzerine, alınan mallara karşılık gösterilen teminat mektupları nakte çevrilmek suretiyle alacaklarının tahsil edildiğini, H.G.'in şirketin ortağı olup, şirket borçlarından da sorumlu olması gerektiğini, davacılar ve murisleri ile herhangi bir ticari ilişkileri bulunmadığından kendilerine karşı dava açılamayacağını, davacıların ancak H.G. ve mirasçıları veya kendilerine karşı takip başlatan bankaya karşı dava açabileceklerini savunarak, davanın gerek husumet gerekse esastan reddini dilemiştir.
Mahkemece, daha önce asıl ve birleştirilen davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar tarafından temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucu dairenin 15.12.2008 tarihli ve 2008/7931 esas - 2008/14727 karar numaralı ilamı ile davalının pasif husumet ehliyetinin bulunması nedeniyle mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiş, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda asıl ve birleşen davanın kabulü ile toplam 430.377,89 TL alacağın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı ve müdahillik talebinde bulunan K. B. tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Taraflar arasındaki ihtilaf; Davacıların murisinin dava dışı H.G.'in tekel bayiliği işi için bankalardan aldığı kredilere ve teminat mektuplarına müştereken ve müteselsilen kefil olduğu, ayrıca ipotek de verdiği, dava dışı Hikmet ile davalı arasında mevcut olan 27.04.1995 tarihli Tekel Toptan Satıcılık sözleşmesinin, H.G.'in talebi ile ortağı Ege Limited Şirketine devredildiği, H.G.'e ait tüm borçlar tasfiye edildikten sonra, devir işleminin 12.08.2003 tarihinde davalı şirket tarafından da onaylandığı, ancak işi devralan şirketten teminat mektubu alınmadığı, Ege Limited Şirketi'nin, H.G.'in öldüğü 01.09.2003 tarihine kadar davalıdan satın almış olduğu mal bedellerini ödeyememesi üzerine, H.G. ile yapılan sözleşme sırasında adı geçen lehine verilen ve davacıların murisinin müteselsil kefili olduğu 62.372.631.000 TL değerindeki teminat mektuplarının, paraya çevrilmesi için davalı tarafından 08.09.2003 tarihinde bankaya verilen talimat üzerine, 10.09.2003 tarihinde nakde çevrilerek davalıya ödendiği, 18.09.2003 tarihinde banka tarafından H.G. terekesi ve davacılara kat ihtarı gönderildiği, davacılara karşı 05.05.2004 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip, 31.05.2004 tarihinde de genel haciz yoluyla takip başlatıldığı, davacıların açmış olduğu menfi tespit davasının kabul edilerek 02.04.2007 tarihinde kesinleştiği, bu arada banka tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takipte de, davacıların murislerine ait olan ipotekli taşınmazın takip alacaklısı banka tarafından 01.12.2006 tarihinde satın alındığı, dava dışı bankanın satış bedeli dışındaki alacağı için takibe devam ettiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Davacılar 05.06.2007 tarihli dava dilekçelerinde sorumlu olmadıkları üçüncü kişinin borcu nedeniyle haksız olarak paraya çevrilen teminat mektuplarından dolayı bankanın alacağını tahsil için ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yaparak taşınmazın 01.12.2006 tarihinde satışı nedeniyle zarara uğradıklarını bildirerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak, taşınmazın rayiç değeri olarak 70.000 TL, satılan taşınmazı kullanmaları nedeniyle ecrimisil isteneceğinden buna ilişkin olarak 2000 TL, 14. İcra Müdürlüğü'nün 2006/5229 sayılı takip dosyasındaki taşınmazın satış bedeli dışındaki bakiye borçları için 3000 TL olmak üzere toplam 75.000 TL'nin faizi ile tahsilini talep etmişlerdir. Taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin belirlenmesi için yapılan keşif sonucu aldırılan 27.11.2007 tarihli bilirkişi raporu ile taşınmazın 370.221,60 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu tarihten sonra 19.12.2007 tarihinde açılan ek davalarında taşınmazın rayiç değerinden bakiye ile dava dışı Birleşik Fon Bankası'nın 12.09.2007 tarihli yazısı ile bakiye alacağı için 50.084,29 TL, 6.072,79 TL teminat mektubu bedelinin depo edilmesi, işgal edilen dönem içinde 4000 TL ecrimisil ödenmesinin icra alacağı olarak talep edildiğini bildirerek toplam 430.377,89 TL zararı oluştuğunu, önceki dava ile talep edilen 75.000 TL'nin mahsubu ile bakiye 355.377,89 TL'nin ilk davanın dava tarihinden faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacılar talep açılımını 30.09.2009 tarih havaleli dilekçelerinde 370.221,60 TL taşınmazın rayiç bedeli, 4.000 TL ecrimisil, 50.084,29 TL bakiye alacak olarak icraen istenen, 6.072 TL icraen depo edilmesi istenen teminat mektubu olarak izah etmişlerdir. Mahkemece birleştirilen iki ayrı dava olduğu gözetilmeksizin ana dava ve birleşik dava hakkında ayrı ayrı hüküm kurulmamış, toplam 430.377,89 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmiştir. HMUK'un 388 ve devamı maddelerinde mahkeme kararlarının taşıması gereken unsurları ile verilen kararla iki tarafa yüklenen vazife ve hakların ve istek sonuçlarından her birinin açık ve tereddüt uyandırmayacak şekilde açıkça yazılması gerekir. Zira her bir davadaki alacağın faiz başlangıcı, vekalet ücretinin hesabında esas alınacak tarihlerin dava tarihine göre farklı hesaplanması gerekmektedir. Açıklanan nedenle birleştirilen davalar hakkında ayrı ayrı hüküm tesis edilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
3- Mahkemenin kabul şekli bakımından, davalılar 19.12.2007 tarihinde açtıkları bakiye alacaklarına ilişkin davalarında 355.377,89 TL alacaklarını ilk açılan davanın dava tarihi olan 05.06.2007 tarihinden itibaren en yüksek ticari faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir. Mahkemece 430.377,89 TL alacağın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsiline karar verilmiştir. Davacıların taleplerinin 355.377,89 TL.'lik kısmı 19.12.2007 tarihinde açılan ek dava ile talep edildiğinden ve davadan önce temerrüde düşürülmesi söz konusu olmadığından bu kısım talep bakımından ek dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
4- Davacılar taşınmazın rayiç değerinden ayrı olarak icraen satılan taşınmazı kullanmaları nedeniyle kendilerinden 4.000 TL ecrimisil talep edildiğini, satış bedelinden bakiye banka alacağı içinde 50.084,29 TL,6.072 TL.'lik teminat mektubu bedelinin depo edilmesini dava dışı bankanın talep ettiğinden bahisle bu miktarında tahsiline karar verilmesini talep etmişlerdir. Talep edilen 4.000 TL ecrimisil bedelinin 24.12.2007 tarihinde ödendiği dosyaya sunulan ödeme dekontundan anlaşılmakta ancak sair talep edilen miktarları ödediğine ilişkin bir ödeme belgesi sunulmadığı, mahkemece de ödenip ödenmediği araştırılmadığı halde, 370.221,60 TL rayiç bedel dışında ayrıca bu bankanın talep ettiği 56.156,29 TL'nin de tahsiline karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
5- Müdahillik talebinde bulunan, dava dışı H.G.'in diğer kefili olan K.B.'nın bu talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş olması da usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2., 3., 4., 5. bentte açıklanan nedenle kararın davalı yararına bozulmasına, 750,00 TL duruşma avukatlık parasının davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine, 15.07.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy