(2004 S. K. m. 72) (818 S. K. m. 44, 98)
Dava ve Karar: Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vekili ile davalı vekilinin gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Davacı, davalı ile 1.8.2003 başlangıç tarihli 5 yıl süreli kira sözleşmesi yaptıklarını, sözleşmeye istinaden davalıya teminat olarak çekler verdiğini, bu çeklerden birisi olan 1.7.2007 tarihli 42.000 USD bedelli çekin aylık 3.500 USD kira bedelinin 1 yıllık teminatı olarak verildiği halde davalı tarafından sözleşmeye aykırı olarak takibe konulduğunu, çekin bedelsiz olup muaccel bir alacağı içermediğini, 1.8.2006-31.7.2007 dönemine ait kira bedelinin peşin olarak tahsil edilmek istendiğini ileri sürerek. 42.000 USD bedelin aylık 3.500 USD olarak 12 aylık sürede ödenmesi hususu göz önüne alınarak takibin bu haliyle tahsili yönünde karar oluşturulması ve %40 tazminata hükmedilmesini istemiş, 15.5.2007 tarihli dilekçesi ile de davasını ıslah ederek davalıya toplam 24.500 USD borçlu olduğunun tespitini istemiştir.
Davalı, davacı tarafından verilen çeklerin teminat olarak verilmediğini, çeklerin 5 yıllık kira bedelinin peşin karşılığı olarak verildiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, sözleşmedeki süre bitmeden davacı kiracı tarafından mecurun tahliye edilmesi karşısında kiracının tüm bedelden sorumlu olduğu gerekçesiyle ıslah şekli de dikkate alınarak davanın reddine, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Taraflar arasında 1.8.2003 başlangıç tarihli 5 yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafından davalıya sözleşmeye istinaden kira bedeli karşılığı dava konusu 1.7.2007 tarihli 42.000 USD bedelli çekle birlikte birçok çek verildiği, davalının çeki icra takibine koyduğu, davacının kira süresi bitmeden kiralananı tahliye ederek sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği dosya kapsamından anlaşılmakta olup bu hususlar çekişmesizdir. Davacı, ıslah dilekçesiyle sözleşmeyi 27.4.2007 tarihli ihtarname ile feshettiğini, bu nedenle Mayıs-Haziran-Temmuz 2007 aylarına ait toplam 10.500 USD yönünden davalının takip ve talep hakkı kalmadığını ileri sürerek davalıya toplam 24.500 USD borçlu olduğunun tespitini istemiştir. Davacı kiracının, kira süresi dolmadan sözleşmeyi feshetmesi halinde kural olarak sözleşme süresi sonuna kadarki kira bedellerinden sorumluluğu söz konusu ise de, kiralayanın da kiralananı yeniden kiraya vermek için gayret göstermesi, kiracının zararının artmasına neden olmaması gereklidir. Bu itibarla erken tahliye halinde kiracının BK.nun 98. maddesi dalaletiyle aynı kanunun 44. maddesi gereğince taşınmazın yeniden aynı şartlarla kiraya verilebileceği tarihe kadar olan kira bedellerinden sorumlu olduğu Dairemizin kökleşmiş içtihatlarıyla kabul edilmektedir. Öyle olunca, mahkemece kiralananın, tahliye edildiği tarihten itibaren sözleşmedeki aynı şartlar ve aynı kira bedeli üzerinden ne kadar sürede yeniden kiraya verilebileceği, konusunda uzman kişilerden oluşacak bilirkişi heyeti aracılığı ile keşfen tespit edilip, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacının ikinci bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine, 2. bent gereğince temyiz edilen hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, 750,00 TL duruşma avukatlık parasının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 28.01.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy