(AİHS. m. 6) (2709 S. K. m. 36) (6100 S. K. m. 27, 114, 122, 126, 136, 137, 138, 139)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, davalı ... 8 tatil sitesine güvenlik hizmeti verdiklerini, güvenliği tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiklerini ancak kalan bakiye borç miktarı olan 35.344,00 TL'nin ödenmediğini, bunun üzerine asıl alacak üzerinden borçlu hakkında takip başlattıklarını, borca itiraz sonucu takibin durduğunu, borca itiraz dilekçesinde herhangi bir hizmet verilmemiştir dendiğini fakat aralarında imzalanan özel güvenlik sözleşmelerinde site yöneticisinin imzası olduğunu, borca itiraz ederken hiçbir belge makbuz sunulmadığını, bu sebeple ... 8. İcra Müdürlüğü'nün 2015/7792 Esas sayılı icra takip dosyasında davalı tarafça yapılan itirazların iptali ile takibin devamına, davalının % 40 icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, davaya bakmakla Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine, karar verilmiş; hüküm, davalı tarafça temyiz edilmiştir.
Dava, davacının davalı tarafa aralarında imzalamış oldukları özel güvenlik sözleşmesi gereği vermiş oldukları hizmetlere karşılık alacağın ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibinde, takibin itiraz üzerine durması sonucu itirazın iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir. Somut olayda uyuşmazlık, 6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesi gereğince dava şartı olan "mahkemenin görevli olması" şartı hakkında taraf teşkili sağlanmadan karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Mahkemenin görevli olması dava şartıdır (HMK. m.114/1-c). Dava şartları ve ilk itirazlar, ön incelemede sonuca bağlanır. Ön inceleme ise, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır (HMK. m.137/1, 139/1 ilk cümle). Buna göre görevsizlik kararı verilebilmesi için; dava dilekçesinin davalıya tebliği (HMK. m. 122), cevap süresinin beklenmesi (HMK m.127), cevap verilmesi halinde davacıya tebliği (HMK m. 126), davacının cevaba cevap verme süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m.136/1), davalının ikinci cevap süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m. 136/1) zorunludur. Mahkemenin, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceğini öngören aynı Kanun'un 138. maddesi hükmü, dilekçelerin karşılıklı verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu hüküm, hakime, belirtilen hususlar hakkında gerekmiyorsa ön inceleme duruşması yapmaksızın karar verebilme yetkisi tanır. Ön inceleme duruşması yapmaksızın dosya üzerinden karar verilebilmesi için de davanın ön inceleme aşamasına getirilmiş olması gereklidir. Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 137/1. maddesinde, ön incelemenin dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacağının açıkça öngörülmüştür.
Diğer yandan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1086 sayılı Kanundan farklı olarak iddia ve savunmanın genişletilmesi yahut da değiştirilmesi yasağını dava ve cevap dilekçesinin verilmesiyle başlatmamış; bu yasağı, ileriye dilekçelerin karşılıklı verilmesinin tamamlanmasına, bazı hallerde ön inceleme duruşmasına kadar ötelemiştir. Bu düzenleme ile davacının cevaba cevap dilekçesinde iddialarını değiştirerek ve genişleterek başlangıçta görevli olmayan mahkemeyi görevli hale getirmesi de mümkün hale gelmiştir. Tarafların bu haklarını kullanabilmeleri, dilekçelerin karşılıklı olarak verilmesini veya bunun için kanunda belirlenen sürelerin geçmesini zorunlu kılmaktadır.
6100 sayılı HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartlarından olan görev konusunda aynı Kanun'un 138. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilir ise de, ancak bunun için dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilerek savunma hakkı tanınması gerekir. Dava dilekçesi tebliğe çıkartılmış ise de davalının cevap süresi beklenmeksizin dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkına da aykırılık oluşturmaktadır.
Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar göz ardı edilerek davalı tarafa dava dilekçesi ve tensip zaptı tebliğ edilmekle birlikte cevap süresi dolmadan görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
2- Bozma nedenine göre de diğer hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle hükmün temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan 27,70 TL harcın istek halinde iadesine, HUMK'nun 440/III-3 maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 17.04.2017 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy