(2004 S. K. m. 153) (4721 S. K . m. 851, 856, 875, 881) (818 S. K. m. 91) (1086 S. K. m. 275)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 15.02.2008 gününde verilen dilekçe ile ipoteğin kaldırılması istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine dair verilen 24.06.2008 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 23.12.2008 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı vekili Av. İ. H. M. geldi. Karşı taraftan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, 123 ada 2 parsel sayılı taşınmazı davalı yararına konulan ipotekle yükümlü olarak satın aldığını, ipoteğin üst sınır ipoteği olduğunu ve akit tablosunda yazılı miktar ile sorumlu tutulabileceğini ileri sürerek ipotek akit tablosunda yazılı miktarın depo edilmesi suretiyle kaldırılmasını istemiştir.
Davalı, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi yapıldığını, İcra İflas Kanununun 153. maddesi uyarınca icra takip dosyasındaki borcun ödenmesi suretiyle ipoteğin kaldırılabileceğini savunmuştur.
Mahkemece, davacının taşınmazı ipotekle yükümlü olarak satın aldığı ve satış tarihinde icra takibinin devam ettiği, İcra İflas Kanununun 153. maddesinde yazılı yasal prosedür takip edilmek suretiyle ipoteğin kaldırılabileceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
İpotek; kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan sınırlı bir ayni haktır. İpotek tesisi için rehin edilecek taşınmaz maliki ile alacaklı arasındaki anlaşmanın (rehin sözleşmesi) Türk Medeni Kanununun 856. maddesi uyarınca tapu siciline tescil edilmesi gerekir.
İpotek, halen mevcut veya ileride doğması olası bir alacağı teminat altına alır. (TMK. md. 881) Miktarı ipoteğin tesisi anında belli olan alacaklar için ana para ipoteği, miktarı ipoteğin tesisi anında belli (muayyen) olmayan takat ileride gerçekleşecek alacaklar için ise üst sınır ipoteği kurulur. (TMK. md. 851) Ana para ipoteğinde taşınmazın teminat altına aldığı miktar rehin sözleşmesinde yazılı olan meblağ, üst sınır ipoteğinde ise ilerde tahakkuku muhtemel alacağın tahakkuk eden ve fakat üst sınır olarak belirlenen meblağı geçemeyecek olan kısımdır.
Tapu Sicil Müdürlüğünde 15.08.1997 tarihinde düzenlenen ipotek akit tablosuna göre, dava konusu 123 ada 2 parsel sayılı taşınmazın o tarihteki maliki K. Teneke Kutu Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. davalı Z. Finansal Kiralama AŞ. lehine, finansal kiralama bedeli olarak kayıtsız şartsız 50.000.000.000 TL bedelli ana para ipoteği kurulmuş, borçlu ana para ipoteği borç miktarı dışında ve üstünde olmak üzere ayrıca borç tamamen ödeninceye kadar %130 akdi, %170 temerrüt faizi, % 2 cezai faizi ile ipotek akit tablosunda yazılı diğer yükümlülükleri üstlenmiştir. İpotek alacaklısı 21.02.2002 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine başlamış, davacı taşınmazı 20.05.2004tarihinde ipotekle yükümlü olarak satın almıştır.
Kural olarak ipotek öncelikle alacaklının terkin istemi sonucu Tapu Sicil Müdürlüğünce yapılan işlem ile kaldırılabilir. İpoteğin kaldırılmasının diğer bir yöntemi de ipotekli borcun ödenmemesi halinde alacaklının taşınmaz malı sattırması ve satış bedelinden alacağını almış olması durumudur. Bu gibi hallerde, kesinleşmiş ihale sonucu taşınmaz mal ihale alıcısı adına tescil edileceğinden ilgili icra müdürlüğü tapudan taşınmazın ihale alıcısına tescilini ve alıcı adına tescilini talep eder. İpoteğin terkini işleminde diğer bir yol da, İcra ve İflas Kanununun 153. maddesine göre işlem yapılmış olmasıdır. Kamulaştırma işlemi yapılarak taşınmaz malın mülkiyeti idareye geçmişse taşınmaz üzerindeki haklar bedele dönüşeceğinden ipoteğin terkini gerekecektir. Tüm bunlardan ayrı, somut olayda olduğu gibi ipotek borçlusu Borçlar Kanununun 91. maddesi uyarınca ipotek bedelini depo etmek istediğini bildirerek genel hükümlere göre ipoteğin kaldırılması istemiyle dava açabilir.
Burada üzerinde durulması gereken husus, ipotek borçlusunun depo etmesi gereken bedeldir. İpotek akit tablosunun nitelik ve kapsamına göre terkini talep edilen ipotek üst sınır ipoteği değil, akit tablosunda açıkça yazıldığı gibi ana para ipoteğidir ve Türk Medeni Kanununun 875. maddesi uyarınca, anapara, takip giderleri ve geçmiş günler faizi, sözleşme faizi ile alacaklının rehinli taşınmazın korunması için yaptığı giderlerle sigorta primlerini kapsar.
Tüm bu açıklamalardan sonra mahkemece yapılacak iş; ipotek akit tablosunda yazılı şartlar ve Türk Medeni Kanununun 875. maddesi hükmü göz önüne alınarak ipoteğin kaldırılabilmesi için davacının depo etmesi gereken miktar HUMK.nun 275. maddesi uyarınca uzman bilirkişiye hesap ettirilerek belirlenmeli, belirlenen bu miktarı depo etmesi için davacıya önel verilerek sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır.
Tüm bu yönler bir yana bırakılarak ipoteğin yalnızca İcra İflas Kanununun 153. maddesinde yazılı prosedür takip edilerek kaldırılabileceği gerekçesi ile davanın reddi doğru olmadığından kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 625.00 YTL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, istek halinde peşin yatırılan temyiz harcının yatırana iadesine, 23.12.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy