(4721 S. K. m. 747)
Dava: Davacı tarafından, davalı aleyhine 20.6.2005 ve 20.12.2005 gününde verilen dilekçeler ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 21.6.2006 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar E. ve S. Ünal tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyaç veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nispi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliğine uygun atanacak bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel hükümden önce depo ettirilmeli, şayet dava tarihi ile hüküm tarihi arasında taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş ve bu sürede de geçit için öngörülen bedel davanın daha başında belirlenmişse, bu bedelin ödenmesine karar verilmesi halinde, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olunacağı durumlarda hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak davranışları önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.
Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında;
Davacı, 211 parsel numaralı taşınmazı yararına davalılara ait 209, 210 ve 214 parsel numaralı taşınmazlardan geçit hakkı kurulması isteğinde bulunmuştur.
Mahkemece istek kabul edilmiş, hüküm 210 ve 214 numaralı parsel malikleri tarafından hükmedilen geçit bedelinin az olduğundan bahisle temyiz edilmiştir.
Mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu alınan ziraat bilirkişi raporunda aleyhine geçit kurulan taşınmazların metrekare değerinin 1.00 YTL. olduğu bildirilmiştir. Temyize gelen davalıların temyiz dilekçelerine ekledikleri Belediye Başkanlığından alınan yazıda ise taşınmazların bulunduğu Martin köyünde 2006 yılı arazi birim değerlerinin kıraç arazide 5000 TL. olduğu bildirilmiş, ancak 2005 yılı birim değerleri konusunda bilgi verilmemiştir. Değerler arasındaki bu farklılık hükme esas alınan raporu kuşkulu hale getirmiştir. Şu hale göre, gerçek değeri yansıtıp yansıtmadığı konusunda kuşku uyandıran 7.10.2005 ve 20.10.2005 günlü raporları nazara alınarak yükümlü taşınmazlara değer takdiri yanlış olmuştur. Mahkemece yapılacak iş, yukarıda özeti yapılan ilkelerde de açıklandığı üzere davalı yanların zararına bir sonuç doğurmaması bakımından yeniden değer belirlenerek belirlenecek bu değer esas alınmak üzere bedele hükmetmek olmalıdır. Açıklanan nedenlerle karar bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle, davalılar E. ve S. Ünal'ın temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 30.11.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy