(1086 S. K. m. 159, 163) (4721 S. K. m. 744, 745, 746, 747, 748)
Dava: Davacı tarafından, davalılar aleyhine 15.4.2005 gününde verilen dilekçe ile geçit ve mecra hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 16.11.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı Hüseyin Kılıç tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Süreler, kanun tarafından (kanuni süreler) tespit edildiği gibi hakim tarafından da tayin edilir (HUMK.m.159). Kanuni süreler, örneğin cevap süresi, temyiz süresi gibi kesindir ve hakim tarafından bu süreler azaltılıp çoğaltılamaz. Ancak, hakimin tayin ettiği süreler kesin değildir. Yargılama hukukunda egemen olan ilkelerden usul ekonomisi ilkesi gereğince, hakim bir davayı, makul süre içinde ve en az giderle sonuçlandırmak zorunda olduğundan bazen taraflara yapacakları işlemler gereği kesin süre verebilir. (HUMK m.163-3)
Kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen işlem bazen davanın kaybedilmesi sonuçlarını da doğurmaktadır. Davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konan kesin süre kuralı, kanun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Bu nedenlerle de hakim tarafından kesin süre verilirken;
1- Kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması,
2- Verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi,
3- Yapılacak işlem veya işlemler teker teker, varsa masrafının miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi,
4- Sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur.
Somut olaya gelince; Mahkemece keşif giderlerinin yatırılması için davacıya 16.11.2005 gününde 20 günlük kesin süre verilmiş ve kesin süre içerisinde ara kararının yerine getirilmediğinden bahisle dava reddedilmişse de; 16.11.2005 günlü ara kararı usulüne uygun değildir. Şöyle ki;
Sözü edilen ara kararında yalnızca, mahallinde resen seçilecek bir fen bir ziraatçı bilirkişinin ücretleri ile mahkeme heyetinin yolluğu, araç gideri belirlenmiş, davacıdan bu kalemlere ilişkin toplam bedeli 20 gün içerisinde yatırması istenmiştir.
Oysa teknik ve zirai bilirkişilerin mahallinde seçilmesi doğru olmayıp önceden belirlenmesi gerektiği gibi, keşif yerinde dinlenecek mahalli bilirkişiler ile davacının dinletmek istediği tanıkların önceden belirlenerek bunlara ödenmesi gereken bilirkişilik ve tanıklık ücretleri ile tebligat masraflarının keşif masraflarına dahil edilmesi suretiyle davacının yatırması gereken miktarın ayrıntılı dökümü ile birlikte toplamının açık ve net bir şekilde bildirilmesi tanınacak sürenin de davacının yapacağı işlemlerin tümü, özellikle bilirkişi ve tanıklarının davetiye ile celbi için yeterli bir süre olarak tayini kesin süreye uyulmaması halinde karşılaşacağı sonuçların davacıya açıkça anlatılması ve bu ihtarın yapıldığının duruşma zaptına yazılması gerekir. Kaldı ki, kesin süre geçirilmiş olsa bile, keşif gününden önce keşif masrafı yatırılmış olmasına rağmen kesin süre içinde yatırılmadığından bahisle keşfe gidilmemiş olması da doğru değildir.
Yukarıda açıklanan nedenler nazara alınmaksızın hüküm kurulması doğru görülmediğinden bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Davacının temyiz itirazlarının yukarıda açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 20.03.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy