(743 S. K. m. 671) (4721 S. K. m. 747)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 5.7.2004 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 28.12.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Fehmi Yeşilbaş ve davalı Milli Savunma Bakanlığı vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, Türk Medeni Kanunu'nun 747 (önceki Medeni Kanunu'nun 671.) maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyaç veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nisbi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.
Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz müşterek mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir. Geçit ihtiyacı olan kişi davasını öncelikle taşınmazların mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun taşınmaz malikine karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana yöneltmelidir.
Somut olaya gelince; davacının 117 ada 1 parseli için, 117 ada 9 ve 11 parsellerden geçit hakkı verilmesi için dava açılmış, harçsız dilekçe ile 117 ada 8 parsel maliki şeklinde gösterilerek Milli Savunma Bakanlığı davaya dahil edilmiş, mahkemece davacı taşınmazı yararına 8, 9 ve 11 parsellerden geçit hakkı kurulmasına karar verilmiş, hükmü davalılar temyiz etmiştir.
Dosya içerisine dava konusu edilen taşınmazların çap ve pafta örnekleri getirtildiği gibi, ilgisi nedeniyle getirtilen dosyalar içerisinde de çap ve pafta örnekleri bulunmaktadır. Bu paftalar incelendiğinde davacı taşınmazının batı ve kuzey kısmında yol bulunmaktadır. Özellikle Erzincan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/389-467 karar sayılı dosyasında bulunan 1.7.2003 tarihli kadastro harita örneğinde buraların yol olduğu açıkça gösterilmiştir. Taşınmazın paftasında sınırda yol varsa geçit ihtiyacından söz edilebilmesi için bu yolun zeminde davacının iradesi dışında hiçbir şekilde kullanılamayacak hale gelmiş olması gerekir. Davacı tarafından masraf yapılarak yol olarak kullanılacak şekle dönüşebilirse fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesine göre davacının böyle bir masrafa katlanması zorunludur. Mahallinde yapılan keşifte ve bilirkişi raporlarında sözü edilen hususlarda açıklık yoktur. Öyleyse, yeniden taşınmazların bulunduğu yerde keşif yapılarak paftasında yol olarak gösterilen yerden yukarıda sözü edildiği şekilde yararlanılıp yararlanılamayacağı üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmesi yerine davanın bazı gerekçelerle kabulü doğru olmamıştır.
Kabule göre de; 117 ada 8 parsel tapuda hazine adına kayıtlı, Milli Savunma Bakanlığına tahsislidir. Milli Savunma Bakanlığı harçsız dilekçe ile davaya katılmış, tapu maliki Hazine davada taraf olarak yer almamıştır. Yine aleyhine hüküm kurulan 117 ada 11 parsel maliki Aliye Ceylan davada yer almamıştır. Aleyhine geçit kurulan parsel maliklerinin yöntemine uygun şekilde davaya katılmaları sağlanması gerekir. Mahkemece taraf teşkili tamamlanmadan işin esasına girilerek karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bozulması gerekir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalıların temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 10.04.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy