(4721 S. K. m. 888) (1086 S. K. m. 275)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 2.9.2010 gününde verilen dilekçeyle ipoteğin fekki istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 23.3.2011 tarihli hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı Belediye vekili ve davacı S. D. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, 3075 ada 1 sayılı parseli 23.2.2010 tarihinde tapudan satın almak suretiyle yeni maliki olduğunu taşınmazın 2.8.1993 tarihinde imar uygulamasına tabi tutulduğunu, bu uygulama sırasında kanuni ipotek tesis edildiğini belirterek 2.900.000 TL (yeni para birimi ile 2.90 TL) ipotek bedelinin ödenmesi koşuluyla ipotek şerhinin terkinine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, ipoteğin 2.8.1993 yılında tesis edildiğini, ipotek kurulurken saptanan bedelin dava tarihi itibariyle parasal bir önemi kalmadığını, ipotek bedelinin artırılması koşuluyla davacının talebinin değerlendirilmesi gerektiğini, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, ipotek bedeli olan ve depo edilen 2,90 TL bedelin davalıya ödenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmü, davalı Belediye vekili ve vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden düzelterek onama istemi ile davacı S. D. vekili temyiz etmiştir.
Bilindiği üzere ipotek, kişisel bir alacağın teminat altına alınması amacını güden ve bir taşınmaz değerinden alacaklının alacağını elde etmesini sağlayan, sınırlı bir ayni haktır. Taraflar mevcut ipoteği iradeleriyle tapuda yapacakları işlem sonucu kaldırabilecekleri gibi, bir tarafın terkine rıza göstermemesi halinde ipotek bedelinin ödenmesi koşulu ile kaldırılmasını mahkemeden de isteyebilir. Ancak Türk Medeni Kanununun 888. maddesi gereğince İpotekli taşınmazın devri aksi kararlaştırılmış olmadıkça, borçlunun sorumluluğunda ve güvencede bir değişiklik meydana getirmez. Yeni malik borcu yüklendiği takdirde alacaklı, kendisine başvurma hakkını saklı tuttuğunu 1 yıl içinde yazılı olarak önceki borçluya bildirmezse, borçlu borcundan kurtulur. Bu maddeye göre taşınmaz malikinin değişmesinin borçlunun şahsında bir değişiklik yaratmayacağı sebebiyle yeni malik sorumludur.
Somut olaya gelince; davalı yararına 2.8.1993 tarihinde tesis edilen kanuni ipotek, 2.900.000 TL bedellidir. İpoteğin, imar uygulaması sebebiyle davalının maliki olduğu taşınmazdan bir miktarın davacı taşınmazına ilavesi zaruretinden kaynaklandığı görülmektedir. O yüzden, imar uygulama cetvellerinden davalı taşınmazından kaç m2 yer alındığı tespit edilerek, kanuni ipotek bedelinin alınan bu miktarın taşınmazın dava tarihindeki değerine göre belirlenmesi gerekir. Zira, kanuni ipotekler tarafların serbest iradeleriyle değil, kanundan kaynaklanan bazı zorunlu durumlar sebebiyle tesis edilir.
Mahkemece yapılması gereken iş, H.U.M.K.nun 275. maddesi hükmü gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılarak ve imar uygulama cetvelleri incelenerek, davalı taşınmazından imar uygulaması sebebiyle ne miktar yer alındığını tespit etmek, gerekirse keşif de yapılarak bu miktarın dava tarihindeki değerini bilirkişilere hesaplatmak, bu bedeli davacıya depo ettirmek, depo edilirse şimdiki gibi davayı kabul etmek olmalıdır.
Mahkemece, bu yönler gözden kaçırılarak davacının tapuya güven ilkesi gereğince yeni malik olarak tapudaki ipotek miktarı ile sınırlı olarak sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan sebeplerle davalı Belediye vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün bozulmasına, bozma sebebine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, peşin yatırılan temyiz harcının istenmesi halinde yatıranlara iadesine, 15.07.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy