MAHKEMESİ: Ünye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 10/09/2013
NUMARASI: 2012/183-2013/492
Davacı tarafından, davalılar aleyhine 03.04.2012 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı kurulması istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 10.09.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı M.. A.. tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
_K A R A R_
Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.
Bir kısım davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilerek 880 sayılı parsel lehine 923, 879 ve 942 sayılı parseller aleyhine geçit irtifakı kurulmasına karar verilmiştir.
Hükmü, 879 ve 942 sayılı parselin paylı maliklerinden davalı M.. A.. temyiz etmiştir.
Bu tür davalar ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi nedeniyle zorunlu olarak açılmaktadır. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir.
Türk Medeni Kanununun 747/2. maddesi gereğince geçit isteği, önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
Somut olaya gelince, dosya içerisinde bulunan ve hükme esas alınan 05.06.2013 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde mahkemece kurulan geçit irtifakı ile 879 ve 942 sayılı parsellerin ikiye bölündüğü görülmektedir. Bu şekilde kurulacak geçit ile yükümlü taşınmazların kullanım şekli ve ekonomik bütünlüğü bozulacağından anılan bilirkişi raporunda gösterilen 1 no’lu alternatifin daha uygun olduğu anlaşılmaktadır. 1 no’lu alternatifteki ağaçların bedelinin belirlenmesi, taşınmaz bedeli ile birlikte depo ettirilmesi ve bu seçenekten geçit kurulmasına karar verilmesi gerekmektedir. Mahkemece Dairemizin yukarıda belirtilen ilkelerine aykırı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatıranlara iadesine, 07.03.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.