MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 17.09.2007 ve 15.11.2007 gününde verilen dilekçeler ile geçit hakkının terkini istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 15.03.2012 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davalılar ... ile ... vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 09.07.2013 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılar vekili Av. ... ve asli müdahiller vekili Av. ... geldiler. Karşı taraftan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı, maliki olduğu 130 parsel sayılı taşınmazın önceki malikinin 128 parsel sayılı taşınmaz yararına tarımsal faaliyetlerde kullanılması için 16.10.1984 gün ve 1927 yövmiyeli işlem ile geçit tesis ettiğini, 128 parselin imarıyla oluşan davalılara ait 2906 parsel sayılı taşınmazda tarım yapılmadığı gibi imar yolunun da bulunduğunu ileri sürerek, geçit hakkının terkinini istemiştir.
Birleştirilen dava ile de davacı davasını, aynı gerekçelerle 128 parselin imarıyla oluşan 2905 parsel sayılı taşınmaz maliklerine yöneltmiştir.
Bir kısım davalılar, geçit bedelinden payına düşen bedelin ödenmesi ve yargılama giderlerinin tarafına yükletilmemesi koşuluyla davayı kabul etmişler; bir kısım davalılar ise yanıt vermemişlerdir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmü, davalılardan ... ile ... vekili temyiz etmiştir.
Dava, geçit hakkının kaldırılması isteğine ilişkindir.
İrtifak hakkı, tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona erer. (TMK m.783). Lehine irtifak kurulan taşınmaz için bu hakkın sağladığı hiç bir yarar kalmamışsa, yüklü taşınmazın maliki bu hakkın terkinini isteyebilir. Yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının, bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir (TMK m.785).
Genel yola bağlantısı bulunmayan taşınmazlar için, yol ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan geçit hakkı, bu ihtiyacın sona ermesi ile birlikte ya da yüküne oranla çok az yarar sağladığı kanıtlandığı takdirde hukuksal temelini de kaybedeceğinden, böyle bir durumda yükümlü taşınmazın maliki de bedel karşılığında taşınmazı üzerinde kurulan geçit hakkının kaldırılmasını isteyebilir. Bu tür davalarda yararına geçit kurulan taşınmaz malikleri ile geçit ile yükümlendirilen taşınmaz maliklerinin tamamı taraf olarak davada yer alması gerekir.
Geçit hakkının kaldırılması davalarında, davacı tarafından geçit ihtiyacının sona erdiğinin veya kaldırılması istenen geçitin davalının taşınmazına yüküne oranla çok az yarar sağladığının kanıtlanması gerekir.
Somut uyuşmazlıkta, 16.10.1984 tarihli ve 1927 yevmiye numaralı işlem ile 2905 ve 2906 parsel sayılı taşınmazların yararına 130 parsel sayılı taşınmazdan geçit kurulmuştur. Davada geçit ile yükümlendirilen 130 parsel sayılı taşınmaz maliklerinden Coşkun Sabah davada yer almamıştır. Yine, yararına geçit kurulan 2906 parsel sayılı taşınmazın maliklerinden... davada yer almamışlardır. Geçit hakkının terkinine ilişkin davalarda, geçit hakkı taşınmaz leh ve aleyhine kurulduğundan terkinin istenilmesi halinde de leh ve aleyhine geçit kurulan taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur.
Mahkemece, taraf teşkili sağlanmadan işin esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş, bu sebeple hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz eden davalıların temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, 990 TL Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak temyiz eden davalılara verilmesine, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 09.07.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy