MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 30.10.2008 gününde verilen dilekçe ile meranın aidiyetinin tespiti talebi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 25.12.2013 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı ... temsilcisi, davalı köyde yapılan kadastro çalışmaları sırasında 324 tahrir No'lu mera kaydı ile köylerine ait kadim meralarının davalı ... adına sınırlandırıldığını, 115 ada 17, 18, 19 ve 20 parsellerin köylerine ait olduğunun tespiti ile özel siciline kaydını istemiştir.
Davalı, yargılama aşamalarında davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
Dava, meranın aidiyetinin tespiti ve sınırlandırılması istemine ilişkindir.
Mera, bir veya birden fazla köy veya kasaba halkına bağımsız veya birlikte tahsis edilmiş ya da kadimden beri hayvan otlatmak amacıyla kullanılan, hak sahiplerinin üzerinde intifa hakkı olan arazi parçasıdır. Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera, yaylak ve kışlaklar özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zamanaşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz (4342 sayılı Mera Kanunu m.3,4).
31.05.1965 tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile “...tek başına bir köye ait bulunan mera, yaylak ve kışlakların tümünün veya bir parçasının bir başka köy sınırı içine alınmış olması halinde, sınır değişikliğinin ikinci köye bir yararlanma hakkı sağlamayacağı ve ilk köyün eskiden olduğu gibi bu yerlerden tek başına yararlanacağı” öngörülmüş olup, bu karar 4342 sayılı Mera Kanununun 29. maddesi ile de yasa hükmü haline gelmiştir. Böylece, bir köy ya da belediye sınırları içinde kalan mera, yaylak ve kışlaklar üzerinde bir başka köy veya belediyenin de intifa hakkı olabileceği kabul edilmiş, idari sınırların aidiyetin belirlenmesinde önemi olmadığı vurgulanmıştır. İdari sınırlar sadece yetkili mahkemenin saptanmasında önem arz eder.
Meraya elatmanın önlenmesi davası, kadim yararlanma hakkı olan köy veya belediye tüzel kişiliği ya da taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması nedeniyle Hazine tarafından açılabilir. Aynı şekilde, bir yerin mera olduğu iddiasıyla köy veya belediye tüzel kişiliğinin ya da Hazinenin tapu iptali ve sınırlandırma istemiyle dava açmasına olanak vardır.
Mera, yaylak ve kışlak davalarında, tahsise ya da kadim kullanma hakkına dayanılabilir. Tahsise dayanıldığında, dayanak belgelerin, ayrıca karşı tarafın savunmasında ileri sürdükleri kayıtların tüm geldileri ile birlikte merciinden getirtilmesi, kadimlik iddiası varsa bu hususun araştırılması, gerektiğinde köyün kuruluş tarihinin İçişleri Bakanlığından sorulması ve köyün kadim ya da muhdes olup olmadığının saptanması gerekir.
Keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıkların çekişmeli mera veya yayla ile herhangi bir yararlanma ilişkisi bulunmayan, yansız anlatımda bulunabilecek, yöreyi iyi bilen ve çevre köy ya da kasabalarda yaşayan yaşlı kişilerden seçilmesi gerekir.
Mahkemece yapılacak keşifte; tahsise dayanılıyorsa tahsis kayıtlarının yerel bilirkişi ve tanıklar aracılığı ile uygulanması, dava konusu yeri kapsayıp kapsamadığının belirlenmesi, taşınmazın mera olmadığı iddiasının bulunması halinde varsa çevre taşınmazlara ait kayıtlar da uygulanarak dava konusu yeri ne şekilde okuduğunun çevre taşınmazlarla toprak yapısı kıyaslanarak uzman bilirkişiler aracılığı ile uyuşmazlığa konu yerin ve niteliğinin saptanması gerekir.
Kadimlik iddiasında ise, yerel bilirkişi ve tanıklara taşınmazın kim tarafından ve ne şekilde kullanıldığı ve sınırları sorularak sonuca gidilmelidir.
Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olaya gelince; davacı taraf, 324 tahrir No'lu mera kaydı kapsamında kalan kadim meralarının kadastro tespiti sırasında davalı ... sınırları içinde bırakılarak davalı ... adına sınırlandırıldırıldığını iddia etmiştir. Dava konusu 115 ada 18, 19 ve 20 parsel sayılı taşınmazların kesinleşmiş mahkeme kararı ile orman olduğu kesinleşmiş olduğundan bu parseller yönünden davanın reddi yerindedir. Ancak 31.05.1965 tarihli ve 4/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği üzere sınır değişiklikleri meraların kadim kullanım haklarının belirlenmesinde etkili olmayıp bir köyün başka bir köyün sınırları içerisinde müstakil merası olabileceği gibi o köy ile müşterek yaralandığı otlakiyesi de bulunabileceğinden böyle bir durumun davacı ... lehine var olup olmadığı tereddüte yer vermeden saptanmalıdır. Bu nedenle mahkemenin red kararına sınır kayıtlarını gerekçe yapması doğru görülmemiştir.
Diğer taraftan davacı ... kadimlik iddiasının yanı sıra 06.11.1937 tarih 324 tahrir No'lu mera kaydına da dayanmıştır. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/121 Esas, 2005/261 Karar sayılı dava sonunda verilen karar ile 136 Ada 63, 139 Ada 1 ve 139 Ada 2 parsel sayılı taşınmazların 324 tahrir No'lu mera kaydı kapsamında kaldığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş bu karar Dairemizce 13.09.2006 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Anılan dosyada bu davada dayanılan 324 tahrir No'lu vergi kaydının kapsamı tayin edildiğinden öncelikle mahallinde uzman bilirkişler aracılığı ile yeniden keşif yapılmalı, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2004/121 Esas, 2005/261 sayılı Kararına esas olan 13.10.2005 tarihli fen bilirkişi raporuna ekli kroki mahalline uygulanmalı, çekişmeli 17 parsel sayılı taşınmazın bu kroki kapsamında kalıp kalmadığı açıkça saptanmalı, tarafsız mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ile kadim kullanım durumu tespit edilerek varılacak sonuca göre işin esasına yönelik bir karar vermek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.
SONUÇ:Yukarıda yazılı nedenlerle hükmün BOZULMASINA, istek halinde temyiz harcını yatırana iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17.04.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.