(743 S. K. m. 766)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 30.11.1976 gününde verilen dilekçe ile müvekkiline ait taşınmazlar üzerindeki ipoteğin fekki istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 13.3.1978 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: MK. nun 766. maddesine göre: Gayrimenkul rehni ancak muayyen bir alacak için miktarı Türk Parası'yla gösterilerek tesis olunabilir. Alacağın miktarı muayyen değilse, gayrimenkulün azami ne miktar için teminat teşkil edeceği her iki tarfça tespit olunur.
Olayımızda davacı Ali 1817 ada 25 parseldeki payını, Fevzi lehine açılacak krediye karşılık olmaz üzere Raybank'a, halen mevcut ve ilerde olabilecek, tahsilinde tehlike doğabilecek her türlü muamelelerinden mütevellit taahhüt, mesuliyet, kefalet ve borçları ile bunların masraf, komisyon ve gider vergisi vs. mükellefiyetlerin de teminatını teşkil etmek üzere 75000 liraya ipotek etmiştir. 30.9.1961 günlü akit tablosunda yazılı bu sözler, ipoteğin belirli bir alacak için değil, sözü edilen 766. maddenin ikinci fıkrası uyarınca belirli olmayan bir alacak için tesis olunduğunu gösterir. Şu halde, 75000 lira, teminatın azami sınırını teşkil eder.
Herne kadar mahkeme kararında ipotek akdinin değil, ipotek belgesinin geçerli olduğu ve tarafların gerçek iradelerini yansıttığı belirtilmişse de; taraflar iradelerini tapu memuru huzurunda açıkladıkları cihetle ipotek akdi bu iradeyi ortaya koyar. İpotek belgesi ise, bu akdin tesciline dair düzenlenmiş bir vesikadan ibarettir. Taraflar ipotek akdinde 75000 liralık sınırı tespit ettiklerine göre davacı ancak bu miktar ile sorumludur. Mahkemece de bu husus kabul edildiğinden belirtilen gerekçedeki isabetsizlik sonuca etkili görülmemiştir.
Ne varki; üzerine ipotek konmuş olan 25 sayılı parsel sonradan ifraz görmüş, 6440 ada 4, 5, 6, 7, 9 ve 1817 ada 46 parsellere ayrılmıştır. Bunlardan 9 sayılı parselin cebren satıldığı, 4 sayılı parselin tamamen 46 parselin de kısmen kumalıştırıldığı dosyadaki tapu kaydından, 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 12.5.1977 günlü yazısından ve 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 6.3.1975 günlü kararından anlaşılmaktadır. Bunlardan 4 sayılı parsel üzerindeki ipoteğin terkin edildiği tapu kaydı örneğinde yazılı bulunmaktadır. Mahkemece 4 sayılı parsel üzerindeki ipoteğin de kaldırılmasına karar verilmiştir ki, ipotek esasen terkin edilmiş bulunmakla yanı hak bedele dönüştüğüne ve davacı 75000 lirayı yatırmağa hazır olduğunu bildirdiğine ve mahkemece de o yolda karar verildiğine göre, bu parselin kamulaştırma bedeli üzerindeki muarazanın önlenmesine karar verilmesi gerekirdi. Öte yandan dava değeri 75000 lira olduğuna göre bu miktar üzerinden hesaplanacak nisbi harca hükmolunması icap ederken 15 lira harcın tahsiline karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Ancak bu hususlar yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden bu yönlerden hükmün düzeltilerek onanmasın uygun görülmüştür.
Sonuç:Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, hüküm fıkrasına (4 sayılı parselin tamamen, 46 sayılı parselin kısmen kamulaştırıldığı, 9 sayılı parselin ise satıldığı anlaşıldığından ve 4 sayılı parsel üzerindeki ipotek esasen kaldırılmış olduğundan bu parsellerin kamulaştırılma ve satış bedelinden davacının payına düşen miktar üzerindeki muarazanın önlenmesine) sözlerinin eklenmesine ve hüküm fıkrasındaki harçla ilgili kısmın kaldırılarak onun yerine (2220 lira nisbi harçtan peşin harcın mahsubu ile bakiyesinin davalıdan tahsiline) sözlerinin yazılmasına ve hükmün bu düzeltilmiş şekliyle BOZULMASINA 21.11.1978 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy