(743 S. K. m. 639)
Dava: Davacı Dimitri Oğlu İspiro mirasçıları vekili tarafından, davalılar aleyhine 22.06.1959 gününde verilen dilekçe ile kadastro komisyonu kararının iptali ile 765 ada 5 parsel sayılı taşınmazın, zilyetlik ve olağan üstü kazandırıcı zamanaşımı, tapu kaydına dayanarak tescili istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın kabulüne dair verilen 15.05.1979 günlü hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi müdahil davacı Hazine vekili tarafından istenilmekle, dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: İstanbul Defterdarlığı; 765 ada 5 parsel sayılı çekişmeli taşınmazın, Muhtelit Mübadele Komisyonu'nun 26/1942, 28/2934 ve 90/ 11706 sayılı cetvelleri ile Hazineye devredildiğini bildirmiştir. Muhtelit Mübadele Komisyonu kararları 17 haziran 1930 gün ve 1725 sayılı Yasayla onaylanan Ankara Mukavelenamesi'nin 25. maddesine dayanmaktadır. Keza bu mukavelenamenin 10. maddesinde İstanbul'a geldikleri tarih, doğdukları yer ne olursa olsun mübadelden istisna edilmiş olan İstanbul mıntıkasında hazır bulunan Türk Uyruğundaki bütün Rum Ortodokslara etabli sıfatı tanınmıştır. Aynı Mukavelenamenin 12. maddesinin 1. bendinde bu Rumların İstanbul'u terk etmiş olmaları halinde geri dönme hakkından yoksun bulunacaklarından mallarının Türk Hükümeti'ne geçeceği kabul edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti ile Yunanistan arasında Muhtelit Mübadele Komisyonunun kaldırılmasına dair ayrıca düzenlenen mukavelename 28.12.1933 gün 2374 sayılı yasayla onaylanmıştır. Muhtelit Mübadele Komisyonu işlerini sona erdirmeden aldığı 109 sayılı kararla, ittihaz edilen önceki kararlara karşı bir yıl içinde itiraz olunabileceği kabul edilmiş; Muhtelit Mübadele Komisyonu'nun işleri bitince Komisyonun verdiği kararların tartışma konusu yapılamayacağı ve kesinlik kazanacağı 79 sayılı kararla belirtilmiştir. Diğer yandan Muhtelit Mübadele Komisyonu'nun Kaldırılmasına Dair Mukavelenamenin 3. maddesinde bu Komisyonun dağılmasından sonra mal edinme ve etabli sıfatının tanınmasına mütedair olarak hiçbir kimse tarafından hiçbir makama başvurulamayacağı hükmü yer almıştır. Muhtelit Mübadele Komisyonu'nun 109 ve 79 sayılı kararları ve bu Komisyonunun Kaldırılmasına Dair Mukavelenin 3. maddesi hükmü karşısında diğer hiçbir husus incelenmeden davanın reddi gerekir. Ancak; uzman bilirkişiler, 90 cetvelin 11706/72848 sırasındaki devirli taşınmazın; Çekişmeli 765 ada 5 parsel olmadığını ve sözü edilen cetvelin Camii Şerif Sokak'ta kain 764 ada 11 parsele uygulandığını bildirmişlerdir. İstanbul Defterdarlığı'nın bildirdiği hususi komite numarası ile uzman bilirkişilerin açıkladıkları hususi komite numarası birbirini tutmamaktadır. Aynı sokakta aynı kapı numarasını taşıyan iki ayrı taşınmaz bulunmayacağından devir cetvelindeki kapı numaraları da kuşkuya neden olmaktadır. Bu durumda, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için ilk önce bu çelişikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan Camii Şerif Sokağı'nda bulunduğu bildirilen 764 ada 11 parsele ait kadastro beyannamesi ve revizyon gören belgeler getirtilmeli, sözü edilen taşınmaz hakkında İstanbul Defterdarlığı'ndan bilgi ve evrak istenmeli, gerektiğinde bu işlerden anlayan uzman bilirkişilere inceleme yaptırılmalı ve kendilerinden gerekçeli rapor alınmalı tüm belgeler göz önünde tutulmalı ve varılacak sonuç dairesinde bir karar verilmelidir.
Muhtelit Mübadele Komisyonu'nun 90/11706 sayılı cetvelinin çekişmeli taşınmazla ilgili olmadığı saptandığı takdirde, 26/1942 ve 28/2934 sayılı cetvellerin taallûk ettiği toplam 2/5 pay dışında kalan 3/5 pay bakımından inceleme yapılması gerekmektedir. Kadastro Komisyonu'nca, 765 ada 5 parsel sayılı taşınmaz, tapuda yazılı bulunmadığı belirtilerek yangın çap tevzi defterinin 84 sırasındaki kayda binaen Ahmet ve Kasap Emin adlarına tahdit edilmiştir. Davacılar vekilleri, ilk önce zilyetlik ve olağanüstü kazandırıcı zamanaşımına ve sonra buna ilaveten temessük kayıtlarına dayanmışlardır. 17 Ra. 289 ve 13 Mayıs 1288 tarihli temessük kaydının K. evvel 1325 tarih 49 ve 50 sayılı tapulara tedavül ettiği bildirilmiştir. Bu tapu kayıtları, 765 ada 3 ve 6 parsel sayılı taşınmazlara revizyon görmüşlerdir.
Temessük kaydında sınır yazılı olmadığına ve anılan tapularla bağlantısı sağlanmadığına göre, mezkür kaydın çekişmeli taşınmaza aidiyetine, 3 ve 6 parsellerin 5 parselden ifraz edildiklerine ilişkin yerel bilirkişi sözlerine itibar olunması mümkün değildir. Ayrıca çekişmeli 765 ada 5 parsel icareteynli vakıflardandır. 16 Şubat 96 ve Temmuz 95 tarihli temessük kaydının gedik'e ilişkin olduğu bildirildiğine göre. 20 yılı aşan zilyetlik, davacılara zeminin adlarına tescilini isteme hakkını sağlamaz, Hüküm; bu yönden de eksik inceleme ve soruşturmaya, yetersiz keşfe ve yanlış değerlendirmeye dayanmakla isabetli görülmemiştir.
Sonuç: Yukarda açıklanan nedenlerle hazine vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, istek halinde temyiz dilekçesinde yazılı harcın temyiz edene iadesine, 1.000 lira duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak Hazineye ödenmesine, 04.03.1980 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy