(3194 S. K. m. 11) (4342 S. K. m. 35)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 12.1.1996 gününde verilen dilekçe ile tapu iptal ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 13.11.1997 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi Davacı Hazine vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Konya Belediyesine ait Hacıyusuf Mescit Mahallesinde olan nizalı yer Konya Belediyesi mer'ası olarak görülmüş, sonrada Konyanın şartları uyarınca Karatay da belediye teşkilatı kurulunca, nizalı mer'a Karatay Belediyesi sınırları içine alınmış ve Karatay Belediyeside burayı 3194 sayılı İmar Kanununun 11/son maddesi uyarınca mer'a olmaktan çıkartıp özel mülk olarak adına tescilini sağlamış bulunduğundan hazine, mer'alık vasfı kalkınca doğrudan bu taşınmazların belediyenin özel mülkü olamayacağı, mer'alığın kalkmasıyla rakabe sahibi Hazine'nin taşınmazların mülkiyetine sahip olacağı, bu arazilerin 775 Sayılı Yasa uyarınca mer'alığı kalkar kalkmaz belediyeye geçen yerlerden bulunmadığını, ileri sürerek, önce bu taşınmazların mer'a olduğunun tespitini hakemde istemiş, Konya Adliyesinde en yüksek dereceli Kıdemli Hukuk Hakimi davaya bakmış ve sonunda eda davası açılacak yerde tespit davası açılması doğru bulunmadığı sebebiyle Hazine'nin haklarına halel gelmemek üzere tespit davasının reddine karar vermiştir.
Hakem kararları itirazı kabil kararlardan olduğundan Hazine haklı olarak itiraz etmiş, Hakem bu itirazı da reddetmiştir. Hakem kararı kesinleşince bu kez Hazine genel mahkemede dava açarak tapu iptali ve tescil (sınırlandırma) istemiş, yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiştir. Hükmü davacı Hazine vekili temyize getirmiştir.
3533 Sayılı Yasa uyarınca hakemde taşınmazın niteliğinin ve mülkiyetinin kime ait olduğunun tespiti isteneceğinden öncelikle taşınmazın nevinin ne olduğu hakemde incelenir ve karara bağlanır. Bundan sonra genel mahkemede bu yer eğer mer'a ise tapusunun iptali ve sınırlandırma istenir. Tapu iptali ve tescil davaları genel mahkemelerde görülür. Eda davasının açılması lazım gelen yerlerde tespit davasının açılamayacağına dair ilke bu işlerde uygulanmaz. Konya 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde hakimin hakem sıfatıyla baktığı davada taşınmazın niteliğinin tespitiyle ilgili talebi reddetmesi doğru değildir. Ne var ki o karar kesinleşmiştir. Mahiyeti itibariyle bu karar delil tespitiyle ilgilidir. Eğer kökten hatalı bir karar ise tapu iptali ve tescile karar verecek olan genel mahkeme o kararı nazarı itibare almayabilir.
Nizalı yerlerin başlangıçta mer'a olduğundan davacı Hazine ile davalı belediye arasında bir çekişme yoktur. Çünkü belediye bunu kabul etmekte ve mer'alığı dolayısı ile 3194 Sayılı Yasanın 11/son maddesi uyarınca imar planı içerisine alındığından mer'aların, mer'alık statüsü ortadan kalkar deyip taşınmazların tamamının kendisine ait özel mülk olduğunu varsayıp adına tapu tesis etmiştir. Ne varki aşama itibariyle temyiz incelemesi sırasında 4342 sayılı mer'a yasasının 35. maddesi itibariyle 3194 sayılı yasanın 11. maddesi değiştirilmiş ve imar kanunundaki "mer'a" sözcüğü çıkarılmıştır.
Davalı Belediye nizalı taşınmazın özel mülk olarak maliki olamaz. Bu sebeple yazılı şekilde davanın reddi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle davacı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, 05.06.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy