(1086 S. K. m. 166, 167, 168, 409)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 9.5.1998 gününde verilen dilekçe ile satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın açılmamış sayılmasına dair verilen 4.6.1999 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kâğıtlar incelenerek gereği düşünüldü.
Karar: Davacı, satış vaadi sözleşmesi uyarınca tapu iptali ve tescil isteminde bulunmuştur. Davayı vekili aracılığıyla açmış ve takip etmiştir. Vekil tarafından takip edilen dava 24.12.1992, 1.10.1997 ve 20.4.1999 tarihlerinde takipsiz bırakılmış ve HUMK'nun 409. maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından, eski hale getirme isteminde bulunulmuş, bu istemde nihai hüküm verilerek dosyadan elçekildiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu kez istemin Yargıtayca incelenmesi istenilmiştir.
HUMK'nun 166 ve devamı maaddeleri eski hale getirme kurumuru düzenlemektedir. Yasanın ya da hakimin bir işlemin yapılması için belirlediği sürelerde, işlemin yapılmaması, bu işlemi yapacak kişinin arzu ve iradesi dışındaki nedenlerden kaynaklanabilir. Yasa bu gibi hallerde, süreyi kaçıran kişiye eski hale getirme isteminde bulunma olanağı tanımıştır.
Eski hale getirme isteyebilmek için yasal birtakım koşulların gerçekleşmesi gerekir.
Bunlar: 1- Sürenin arzu ve ihtiyar dışında bir nedenle kaçırılmış olması, yani ağır hastalık, yangın deprem vb. nedenlerle işlemin yapılmaması (M. 167/1),
2- Yasal yollara başvuru imkânının kalmaması bir başka anlatımla davaya bakıldığı sırada kaçırılan sürenin yeniden elde edilme olanağının olmaması (M. 167/II),
3- Engelin kalkmasından sonra 10 gün içerisinde istemde bulunulması (M. 168/I)
Somut olayda;
Davacı vekili, iki kez takipsiz bıraktığı davada, son oturuma mazeret bildirmeden katılmamış ve HUMK'nun 409/son uyarınca ilk yenilemeden sonra ikinci kez takipsiz kaldığı için davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Ancak vekilin bu tarihte "Ciddi Kroner Arter Hastalığı" tanısıyla SSK Ankara Eğitim Hastanesi'nde tedavi gördüğü, 29.4.1999 tarihinde de 1 ay yatak istirahatli olarak taburcu edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, vekilin yasanın aradığı anlamda, ağır hastalık nedeniyle oturuma katılamadığı ve bu nedenle de ilk yenilemeden sonra ikinci kez davasını takipsiz bırakarak davayı yenileme imkânında kalmadığı böylece HUMK'nun 167/1-2 maddesindeki koşulların gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Vekil 29.5.1998 tarihine kadar istirahatli olmasına ve 10 günlük sürenin de iyileşmeden sonra başlamasına rağmen, 10.5.1999 tarihinde eski hale getirme isteğinde bulunarak başvurusunu da süresinde yapmıştır.
Temyiz aşamasındaki eski hale getirme istemleri Yargıtayca inceleneceğinden, mahkemenin istemin reddinde bir usulsüzlük görülmemiş ve davacı vekilinin usulünce yaptığı ve yasal koşulları gerçekleşen isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Bu nedenle yerel mahkeme kararının, 20.4.1999 tarihli oturumda davacı vekilinin mazeretli sayılması gerektiğinden davanın açılmamış sayılmasına dair kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle, temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 20.12.1999 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy