(2942 S. K. m. 38) (Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği m. 8, 44)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 19.2.1991 gününde verilen dilekçe ile irtifak hakkına vaki elatmanın önlenmesi ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 17.1.2000 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, irtifak hakkına elatmanın önlenmesi ve kal istemine ilişkin olup, mahkeme davanın reddine karar vermiş, hükmü davacı idare vekili temyize getirmiştir.
Davacı idare vekili, kuruma ait 154 Kv.luk Yıldıztepe-Silahtar E.N.H. nın 2 numaralı direğinin istimlak sahasına davalı tarafından yapılan inşaat nedeniyle hattın irtifak hakkına tecavüz edildiğini, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesisler ile hat arasında mevcut emniyet mesafeleri ihlal edilerek, can ve mal güvenliğinin tehlikeye düşürüldüğünü, davalının ihtara rağmen yönetmeliğe uygun gerekli düzeltmeyi yapmadığını ileri sürerek elatmanın önlenmesini ve tecavüzlü kısımların kal'ini istemiştir. Mahkeme, davacı idarenin irtifak hakkını tescil ettirmediği ve buna ilişkin tapu kaydını da dosyaya ibraz etmediği gerekçesi ile davanın reddine karar vermiştir.
Dosyada mevcut davacı kuruma ait elektrik direği ve pilon yerinin bulunduğu kesime dair ıslah imar planı uygulamasından önceki tapu kaydının 22.10.1970 tarihinde kadastro ile oluştuğu ve 323 pafta, 2300 ada, 45 parsel numarası ile 2752 metrekare arsa niteliğinde bulunduğu, 1/4'er hisseler ile dört kişi adına müştereken tapulu olup, beyanlar hanesinde F harfi ile işaretli yerin Etibank Genel Müdürlüğü'ne ait pilon yeri olduğunun belirtildiği, bu sahifenin 24.8.1987'de ıslah imar planı uygulaması sebebi ile kapatıldığı anlaşılmıştır. KadastroMüdürlüğüncegönderilenve22.7.1970 tarihinde düzenlendiği görülen Şişli, Talatpaşa Mahallesi 323 pafta, 2300 ada numaralı pafta krokisinde de enerji nakit hattının geçtiği yer gösterilmiştir. 2 numaralı direğe ait pilon yerinin bulunduğu kesimin Kağıthane Tapu Sicil Müdürlüğünce gönderilen krokisine göre imar uygulamasından sonra yol boşluğunda kaldığı (kırmızı boyalı kesimdir) ve bu nedenle tapu kaydının bulunmadığı bildirilmiştir. Dosyadaki belgelere göre bu enerji nakil hattının 1970 yılında veya daha önceki yıllarda tesis edildiği ve halen kullanıldığı anlaşılmaktadır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 38. maddesi ile kamulaştırma yapılmış, ancak işlemleri tamamlanmamış veya kamulaştırma hiç yapılmamış iken kamu hizmetine ayrılarak veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmaz malın malik, zilyet veya mirasçılarının bu taşınmaz mal ile ilgili her türlü dava hakkı yirmi yıl geçmekle düşer. Bu süre taşınmaza elkoyma tarihinden başlar hükmü getirilmiştir. Belirtilen 20 yıllık süre hak düşürücü niteliktedir. Mahkeme re'sen dikkate alınır. Davanın taraflarının ileri sürüp sürmemeleri önemli değildir. Görüldüğü gibi 38. madde metninde kamu hizmetine ayrılarak ve kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilerek üzerinde tesis yapılan taşınmaz maldan sözedilmektedir. Bu madde de kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el konularak tesis yapılmış ise belli süreler geçtikten sonra dava hakkının düştüğü de kabul edilmektedir. 38. maddede ki hüküm karşı hak olarak idareye taşınmaz üzerinde bir kamu hizmeti görülmesi amacıyla yaptığı tesisler nedeniyle mevcut fiili durumun (mülkiyet veya irtifak hakkı) tescilini isteme hakkı da vermiştir. Eldeki dava da, davacı idarenin 1970 ya da daha önceki yıllarda taşınmaza kamulaştırmasız elkoyma suretiyle kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis ederek enerji nakil hattı tesis ettiği ve direk diktiği, dava tarihi itibariyle 38. madde de belirtilen 20 yıllık hak düşürücü süre geçmiş olmakla idare lehine mülk edinme koşullarının oluştuğu, ancak söz konusu direk ve pilon yerinin yol boşluğunda kaldığı, yol boşlukları ise tescile tabi olmadığından idare adına tescil olanağının bulunmadığı, yerinde yapılan keşif ve inceleme sonucu davalının inşa ettiği yapının yol boşluğu ve pilon yerine tecavüzlü olduğunun saptandığı, davalının bu yere ilişkin tapusunun bulunmadığı, böylece Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde belirtilen mesafelere aykırı şekilde bina yaparak can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürdüğü de anlaşıldığına göre, davacı idarenin bu davayı açma hakkının ve davanın dinlenme olanağının da bulunduğu gözetilmeden, aksine ve yerin de olmayan görüş ve gerekçeler ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 09.06.2000 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy