(743 S. K. m. 625, 618) (4721 S. K. m. 693, 683)
Davacılar vekili tarafından, davalı aleyhine 4.5.2001 gününde verilen dilekçe ile muarazamın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 28.12.2001 gülü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Davacılar vekili, tarafların dava konusu 1456 Ada 9 parsel sayılı taşınmazda müşterek malik olduklarını, davacıların taşınmaz üzerindeki evlerinin yola çıkışı bulunmadığını, yola cepheli kısmı kullanan davalının davacıların yola ulaşmalarını engellediğini ileri sürerek, geçit hakkı tesisi ile elatmanın ve muarazamın önlenmesini istemiştir.
Davalı, paylı mülkiyete paydaşlar arasında geçit hakkı istenemeyeceğini ve elatmanın önlenmesi davası da açılamayacağını, uyuşmazlığın ancak ortaklığın giderilmesi yolu ile çözümlenebileceğini savunmuştur.
Mahkemece, talebin imar işlemine ilişkin idari bir tasarruf olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hükmü davacılar vekili temyize getirmiştir.
Taraflar, paylı mülkiyet üzere bulunan 9 parsel sayılı taşınmazda belirli yerlere evlerini yapmışlardır. Bu suretle paydaşlar arasında taşınmazın fiili
kullanma şekline ilişkin bir yararlanma durumu oluşmuştur. Davacılar oluşan bu duruma karşın davalının ev ve bahçe yapmak suretiyle payı karşılığı olarak kullandığı yeri, duvarla çevirip, tandır ve tuvalet yaparak, kendilerinin genel yola çıkış olanaklarını engellendiğinden bahisle, elatmanın önlenmesini, muarazanın giderilmesini ve ayrıca, genel yola çıkışlarının sağlanması için davalının kullandığı yerden kendilerine geçit hakkı tanınmasını istemişlerdir. Paylı mülkiyet konusu taşınmazda paydaşlar birbirlerinden geçit hakkı kurulmasını isteyemezler. Davacılar, dava dilekçesindeki açıklamalarında, genel yolu çıkışlarının sağlanması için paylı mülkiyet üzere olan taşınmazda davalının yararlandığı yerden kendi lehlerine geçit hakkı tesis edilmesinden de sözetmişler ise de; iş bu davayı açmaktaki asıl amaçları genel yola çıkışlarının davalı tarafından belirtildiği şekilde engellendiğinden, davalının elatmasının önlenmesi ve muarazanın giderilmesi isteğine yöneliktir.
HUMK.nun 76. maddesi hükmüne göre, davanın hukuksal yönün nitelendirilmesi hakime ait olduğundan, mahkemece uyuşmazlığın çözümünde soruna bu açıdan yaklaşılması ve bir sonuca ulaşılması zorunludur.
Tarafların paydaş oldukları 1456 Ada 9 parsel sayılı taşınmazın genel yola cephesi ve çıkışı bulunduğuna göre; davacıların komşu taşınmazlardan bedel karşılığı geçit hakkı istemelerine ve bu konuda dava açmalarına yasal olanak yoktur. Davacıların, genel yola çıkış sağlayabilmek için bir süre komşu 10 sayılı parselden gelip geçmeleri ve bu parsel malikinin hoşgörüsünden yararlanmalarının, bu durumun sürüp gitmesini sağlama yönünden yeterli bir neden sayılamayacağı kuşkusuzdur.
Medeni Kanunun 625. maddesi hükmü gereğince, paylı mülkiyet üzere tasarruf edilen bir taşınmazda, paydaşlardan her biri, ancak diğer paydaşların haklarına uygun oldukça müşterek şeyden yararlanır ve onu kullanır.
Somut olayda; davalının payı karşılığı olarak kullandığı yeri duvarla çevirmek ve bahçe yapmak suretiyle davacıların genel yola çıkış olanaklarını tümü ile engellemesi, onların paylarından yararlanmalarını önlemeye ve muaraza çıkarmaya yönelik bir davranıştır. Bu nedenle, davalının bu tutumunu ve davranışını Medeni Kanunun yukarıda değinilen 625. maddesi hükmüyle ve ayrıca iyiniyet kuralları ile bağdaştırmak olanaksızdır.
Hal böyle olunca, uyuşmazlığa konu olayın belirtilen ilke ve kurallar çerçevesinde incelenerek değerlendirilmesi zorunludur. Davacıların paylı mülkiyet üzere bulunan taşınmazdaki payları karşılığı yerden yararlanabilmeleri için genel yola çıkışlarının sağlanmasında, işin özelliği de gözönünde bulundurularak soruna bir çözüm getirilmesi gerekir.
Tüm bu yönler dikkate alınmadan yazılı olduğu gibi davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 5.4.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
YKD Mayıs 2003
Full & Egal Universal Law Academy