(743 S. K. m. 671)
Dava: Davacı tarafından, davalılar aleyhine 28.6.2001 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 18.12.2002 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, zorunlu geçit tesisi istemine ilişkindir.
Yapılan yargılama sonunda, davacıya ait 84 sayılı parsel lehine davalılara ait 150, 144 ve 147 parsel sayılı taşınmazlar aleyhine geçit tesisine karar verilmiş hükmü davacı 150 sayılı parsel malikine ödenmesine karar verilen miktarın fazla hesaplandığı gerekçesiyle temyize getirmiştir.
Dava açıldığı tarihte yürürlükte bulunan Medeni Kanunun 671. maddesi "Tariki amme çıkmak için kafi bir yolu bulunmayan gayrimenkul sahibinin tam bir ivaz mukabilinde komşularından kendisine geçmek için münasip bir yerin terkini talep edebilir. Bu hak mülklerin ve onlara giden yolların evvelki hallerine göre bu yolun nereden geçmesi lazım geliyorsa oranın malikine ve icabında yolun açılmasında en az zarar gören kimseye karşı kullanılır. Bu yolun tayininde iki tarafın menfaatleri gözetilir" hükmünü içermektedir. Buna göre, geçit ihtiyacının nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı, geçit hakkı isteyen taşınmaz malikinin subjektif durumuna ve kişisel arzularına göre değil, objektif esaslara göre belirlenmeli ihtiyaç içinde bulunan taşınmazın bu ihtiyacının giderilmesi için bütün seçenekler tespit edilmeli ve bunlar içinde en uygun olanı geçit yeri olarak tesis edilmelidir. Eğer belirlenecek bu seçenekler arasında daha önce üzerinde geçit kurulmak suretiyle genel yola bağlanmış bir taşınmaz varsa diğer koşullarla çelişmediği sürece bu seçenekten de yararlanılmalıdır.
Böyle bir durumda, davanın lehine geçit kurulan taşınmaz maliki ile yükümlü taşınmazların maliklerine de yöneltilmesi ve bunlar yararına da tam ivazın hüküm altına alınması gerekir. Ancak daha önce aleyhine geçit tesis edilen taşınmazlar için ödenecek bedel; bu yerlerden geçit olarak tespit edilen kısımlar için belirlenen tam bedelden daha önce tesis edilen geçit yeri için ödenen bedel indirilerek elde edilecek miktardır.
Somut olayda, 144 ve 147 sayılı parseller aleyhine 150 sayılı parsel lehine tarafların anlaşmaları sonucu bedeli karşılığı 18.6.1993 tarihinde tapuda geçit hakkı tesis edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda, davacıya ait 84 sayılı parselin en uygun geçit yeri olarak 150, 144 ve 147 sayılı parsellerden ve önceden kurulan geçitten yararlanmak suretiyle genel yola ulaşılabileceği tespit edilerek hüküm kurulmuştur. Aleyhine geçit tesisine karar verilen her üç taşınmazın tam bedeli tespit edilmiş, 144 ve 147 sayılı parsel maliklerine bu yerlerden yol olarak belirlenen kısım için hesaplanan tam bedellerin yarısının, 150 sayılı parsel malikine ise, bu taşınmazdan yol olarak tespit edilen kısmın tam bedeli ile daha önceden 144 ve 147 sayılı parsellerden yol alırken bunlara bedel ödediği gerekçesiyle 144 ve 147 sayılı parseller için belirlenen tam bedelin yarısının ödenmesine karar verilmiştir. Halbuki açıklanan ilke uyarınca 150 sayılı parsel malikine sadece taşınmazından geçit yeri olarak belirlenen kısım için hesaplanan tam bedelin ödenmesi, 144 ve 147 sayılı parsel maliklerine ise, bu taşınmazlardan geçit yeri olarak belirlenen kısımların hesaplanan tam değerlerinden 1993 yılında kurulan geçit için aldıkları miktarın indirilmesi sonucu elde edilecek miktarın ödenmesi gerekir. Ancak hükmü davalılar değil, davacı temyize getirdiğinden; 150 sayılı parsel malikine bu taşınmazdan geçit yeri olarak belirlenen kısmın değeri olan 598.110.000 TL. dışında kalan miktarın ödenmesine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bu yönden bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulüne, usul ve yasaya aykırı hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde iadesine, 26.5.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy