(4721 S. K. m. 744)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 7.1.2005 gününde verilen dilekçe ile mecra hakkı tesisi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 19.4.2005 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, Türk Medeni Kanununun 744 ( önceki Medeni Kanun'un 668 ) inci maddesi uyarınca mecra irtifakı kurulması isteğine ilişkindir. Anılan madde uyarınca 'Her taşınmaz maliki zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla su yolu, kurutma kanalı gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmeleri olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür...'
Mecra irtifakı kurulması isteğine ilişkin davalarda, istemin özelliği gereği en uygun yerin aranması ilkesinin geçerli olması ve bu davaların bir irtifak hakkı olmakla birlikte özünü komşuluk hukuku ilkelerinden alması nedeniyle; öncelikle davacının mecra ihtiyacının bulunup bulunmadığı saptanmalıdır. İhtiyacın saptanması halinde de, çevre taşınmazların tamamının üzerinde irtifak hakkı kurmaya elverişli olup olmadığı incelenip, hukukun genel bir ilkesi olan fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca taraf yararları da gözetilerek, en az masrafı gerektiren ve bundan da en az zarar görecek kişi taşınmazı üzerinden mecra irtifakının bağlanacağı su, elektrik, gaz ve benzerine ait yol ya da kaynak ile yararına mecra hakkı kurulan taşınmaz arasında kesintisiz bağlantı sağlayacak şekilde kurulmalıdır. Ayrıca mecranın niteliği nasıl ve hangi araçlarla geçirileceği, ayrıca belirlenerek kararda gösterilmelidir.
Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında;
Davacı, 297, 291, 296, 295, 306 ve 394 parsel sayılı taşınmazları yararına 292 parsel sayılı taşınmaz üzerinden mecra hakkı kurulmasını istemiştir.
Mahkemece, 292 parsel sayılı taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırıldığı ve kamulaştırılan taşınmazda mecra irtifakı kurulamayacağı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş; hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.
Devlet Su işleri Genel Müdürlüğünün ana görevi sulama kanalları yapmak ve bu kanalların hizmette devamlılığını sağlamak ve denetim için yol şebekesini de kurmak olduğuna göre aynı amaca yönelik davacı istemi için idareye ait 292 parsel sayılı taşınmazın sulama kanalı bulunmayan kesimi üzerinden mecra hakkı tesisinde hukuka aykırı yön bulunmamaktadır. Aksi düşünce ile davanın reddi doğru değildir. Ne var ki; yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda mecra hakkı ihtiyacı olan taşınmaz ile sulama suyunun alınacağı nokta arasında mecra irtifakı kesintisiz bir biçimde kurulacağından davacının sulama ihtiyacı olan birbirilerine bitişik kendi parselleri arasında da kesintisiz bağlantının gerçekleştirilmesi için davacıya taşınmazları arasında "akdi mecra hakkı" kurdurma olanağı tanınmalı ve kurulup kurulmadığı tapu sicilinden sorularak kayıt örnekleri ile mecra hakkı tesisini gösterir kroki örneklerinin getirtilip denetlemesi yapılarak uygunluğu saptandıktan sonra idareye ait 292 parsel sayılı taşınmaz üzerinden uygun bir mecra hakkının tesisine karar verilmelidir. Açıklanan hususlar yerine getirilmeden hukuka uygun düşmeyen gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda yazılı nedenlerle; temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, istek halinde peşin yatırılan temyiz harcının yatırana iadesine, 5.10.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy