(818 S. K. m. 252) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 20.10.1989 gününde verilen dilekçe ile rödövans sözleşmesinin uyarlanması istenmesi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 4.11.2004 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı Güven Etiman, müdahil Mişan Medina, davalı Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. davalı Türkan Balcı, davalı Anna Akbalık Boytınaz mirasçıları ve Turan Balcı mirasçıları vekilleri tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: 1- Yapılan yargılamaya, toplanan deliller ve dosya içeriğine göre davacıların tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.
2- 26.3.1973 tarihli rödövans sözleşmesi davacı Mediman Madencilik Ticaret Limited Şirketi ile davalılardan Mehmet Balcı arasında yapılmıştır. Davalı Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. bu sözleşmenin tarafı olmadığından temyiz incelemesi sonucu Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.3.1994 tarih ve 1994/795-2207 sayılı bozmaya ilişkin karar davalılardan Mehmet Balcı yönünden yapılmıştır. Başka bir deyişle davanın Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. yönünden reddine dair mahkeme kararı aleyhine bozma yapılmadığından kesinleşmiştir. Mahkemece Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. hakkındaki davanın reddi yerine bu davalıyı da sorumlu tutar şekilde hüküm kurulması az yukarıda sözü edilen sözleşmeye, bozmaya uyulmakla oluşan usulü kazanılmış hak kuralına aykırı olmuştur. Karar davalı Soma Kömür İşletmeleri A.Ş yararına bu nedenle bozulmalıdır.
3- Bir kısım Mehmet Balcı mirasçılarının temyiz itirazlarına gelince; davada sözleşme şartlarının emsal rödövans bedellerine göre günün koşullarına uyarlanarak beher ton için 20.000 T.L./tona artırılması istenmiştir. Mahkemece bilirkişi raporu benimsenerek istem kısmen kabul edilmiş, rödövans bedelinin ton başına 0.3 A.B.D. Doları karşılığı Türk Lirası olarak uyarlanması hüküm altına alınmıştır. Bilirkişilerce saptanacak rödövans bedeli bulunurken yabancı para kurunda meydana gelen değişikliklerin baz alınmasında yasaya aykırılık yok ise de; mahkemenin sabit bir rakam olan 0.3 A.B.D. Doları karşılığı Türk lirasının uyarlanması sonucu bulunan miktarın yeni rödövans bedeli olarak kabulü, hem 26.3.1973 tarihli sözleşmede bu şekilde bir hüküm olmadığından sözleşmeye aykırı olmuş, hem de HUMK. nun 74. maddesinde hükme bağlanan taleple bağlılık kuralına aykırılık teşkil etmiştir. Mahkemece, bilirkişilerden ek rapor alınmalı yeni rödövans bedeli Türk Lirası üzerinden hesaplattırılıp bu miktar hüküm altına alınmalıdır. Bu hususun gözetilmemesi de doğru olmadığından hükmün bir kısım Mehmet Balcı mirasçıları yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) bentte yazılı nedenlerle, davacıların tüm temyiz itirazlarının reddine, hükmün (2) bent uyarınca Soma Kömür İşletmeleri A.Ş., (3) bent gereğince de bir kısım Mehmet Balcı mirasçıları yönünden BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 22.11.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy