(4721 S. K. m. 747)
Dava: Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 15.11.2002 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 16.06.2006 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava Türk Medeni Kanunun 747. maddesine dayanılarak açılmış geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.
Mahkemece dava reddedilmiş, kararı davacılar temyiz etmiştir.
Gerçekten; bilirkişinin düzenlediği 13.04.2006 tarihli krokide 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinden geçen üçüncü alternatif geçit ihtiyaçları mutlak olan davacılar için uygun geçit güzergahıdır. Bilirkişi bu geçit güzergahı için irtifak hakkı bedelini davanın açıldığı 15.11.2002 tarihine göre 2.436.00 YTL olarak hesaplamıştır. Geçit hakkı davaları bir kamulaştırma davası değil, irtifak tesisini gerektiren davalar olduğundan geçit yerinin gerçek bedeli değil, irtifak bedeli geçit bedeli olarak depo ettirilmelidir. O yüzden geçit bedeli depo edecek kişinin ayrıca denkleştirme veya bir başka ad altında ek bir bedel ödemesi gerekmez. Mahkemece bu ilkeden ayrılarak davacıların takdir edilen denkleştirme bedelini depo etmediklerinden söz edip davayı reddetmiş olması açıklanan nedenle yasaya uygun düşmemiştir. Ancak;
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliğine uygun atanacak bilirkişiler aracılığı ile objektif kriterler esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel hükümden önce depo ettirilmeli, şayet dava tarihi ile hüküm tarihi arasında taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş ve bu sürede de geçit için öngörülen bedel davanın daha başında belirlenmişse, bu bedelin ödenmesine karar verilmesi halinde, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olunacağı durumlarda hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak davranışları önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.
Somut olayda, dava 15.11.2002 tarihinde açılmış, geçit bedeli bu tarih itibariyle hesaplanmış karar ise 31.08.2006 tarihinde kurulmuş olduğundan, geçit bedelinin hüküm tarihine yakın bir değere göre hesaplanması gerekecektir.
Karar açıklanan bu nedenlerle bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan hükmün BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde yatırana iadesine, 15.01.2007 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy