(5393 S. K. m. 17, 33, 37) (818 S. K. m. 248)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 9.6.2005 gününde verilen dilekçe ile işletme hakkının tespiti, müdahalenin önlenmesi ve eski hale iade istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. hakkındaki davanın husumet, davalı Belediye hakkındaki davanın idari yargıda açılması gerektiği nedeniyle görev yönlerinden reddine dair verilen 15.11.2005 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı ile davalılardan İstanbul Deniz Otobüsleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında 12.7.2002 ve 26.12.2002 tarihli iki ayrı kira sözleşmesi bulunmaktadır. Bu sözleşmelerle davalı İstanbul Deniz Otobüsleri İstanbul-Beşiktaş iskelesinin kapalı ve açık alanlardaki büfe-kafeyi davacıya kiralamıştır. Davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. ise bu yerlerin işletme hakkını İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Hazineden sağlamıştır.
Davada kiracı olan davacı, davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. ile akdedilen sözleşmelere dayanılarak kiralanan yerdeki işletme hakkının varlığının tespitini, bu hakka vaki elatmanın önlenmesini, yıkılarak yok edilen kiralananın eski hale iadesini istemiştir.
Mahkemece İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan işlemler idari olduğundan, belediye hakkındaki davanın görev noktasından, diğer davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. hakkındaki davanın ise, husumet yönünden reddine karar verilmiş, hükmü davacı temyiz etmiştir.
Davalı Büyükşehir Belediye vekilinin 19.7.2005 tarihli cevap dilekçesinden kiralananın Büyükşehire bağlı zabıta ekiplerince yıktırıldığı sabittir. 13.7.2005 tarihinde resmi gazetede yayımlanan 5393 sayılı belediye kanununda; belediyenin organları belediye meclisi (madde 17), belediye encümeni (madde 33) ve Belediye Başkanı (madde 37) olarak gösterilmiştir. Belediyenin organları tarafından bir yaptırım uygulanmış ise, kuşkusuz yetkili organlar tarafından alınan kararlar idari olacağından, bu kararlara karşı açılacak davalarda idari yargı yeri görevlidir. Belediyenin elemanı olan zabıta memurlarının yaptırım gücü olmadığından, şayet zabıtalarca yetkili organlar tarafından alınan bir kararın infazı yaptırılmışsa bundan doğan davaların da idari yargı yerinde görülmesi gerekir. Böyle bir karar yoksa belediyenin elemanlarınca meydana getirilen zarardan (haksız fiilden) kaynaklanan davaların görülme yeri adli yargı yeridir. Mahkemece bu konuda deliller toplanmadan, yıkım için yetkili organlarca alınan bir karar olup olmadığı açıklığa kavuşturulmadan belediye hakkında açılan davanın görev noktasından reddi yanlıştır.
Diğer yandan davacı ile davalılardan İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş. arasında yukarda söylendiği gibi 12.2.2002 ve 26.12.2002 tarihli kira sözleşmeleri bulunmaktadır. Bu sözleşmeler uyarınca kiralayan davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş.'nin Borçlar Kanununun 248 ve devamı maddelerinde yazılı kiralayan sıfatıyla görevini yerine getirip getirmediğinden doğan eski hale iade, işletme hakkının tespiti gibi istemleri inceleme yeri de adli yargı yeri olup, davada davalı İstanbul Deniz Otobüsleri A.Ş.'ye bu nedenle husumet düşer. Bu davalı hakkındaki davanın pasif husumet noktasından reddi de doğru olmadığından, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin alınan harcın yatırana iadesine, 17.04.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy