(1086 S. K. m. 50, 417) (4342 S. K. Geç. m. 3)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 1.11.2002 gününde verilen dilekçe ile tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 2.2.2006 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili ve ihbar olunan belediye vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, mera olarak sınırlandırılan taşınmazın daha sonra dava dışı belediye adına özel mülk olarak tescil edildiği; belediye tarafından da tapuda üçüncü kişilere satıldığı, öncesi mera olan çekişmeli yerin özel mülkiyete konu etmeyeceği iddiası ile tapu iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiş, Dairemizin 27.9.2004 tarih 2004/4752-6305 sayılı ilamı ile karar bozulmuştur. Mahkemece, bozma kararına uyulmuş, yasa gereği davacının açılan davadan vazgeçmiş sayılmasına, karar kesinleştiğinde davacı tarafından yatırılan taşınmazın emlak ve rayiç bedelleri toplamının yarısı olan 2219.00 YTL.'nin davacıya ödenmesine karar verilmiş, hükmü davacı Hazine vekili ile ihbar olunan Karşıyaka belediyesi vekili temyiz etmiştir.
1- Davanın ihbar edildiği Karşıyaka Belediyesi HUMK. nun 50. maddesi uyarınca davayı kendi adına takip etmeyip yalnız ihbar eden kişiyi temsil eder. İhbar olunan Karşıyaka Belediyesi davanın tarafı olmadığından ve aleyhine de hüküm kurulmadığından kendi adına temyiz yetkisi yoktur. Bu nedenle temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Davacı Hazinenin temyiz itirazlarına gelince;
A- Dairemizin hükmüne uyulan bozma kararı 27.9.2004 tarihlidir.
Bu tarihten sonra 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesinde 5334 sayılı kanunla değişiklik yapılmış, yasa 3.5.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
5334 sayılı kanunla yapılan değişiklikten sonra 4342 sayılı Mera Kanununun geçici 3. maddesi Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve 1.1.2003 tarihinden önce kesinleşen, imar planları içerisinde yerleşim yeri olarak işgal edilerek mera olarak kullanımı teknik açıdan mümkün olmayan yerlerin ot bedeli alınmaksızın tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescilleri yapılır. Ancak bu nitelikteki taşınmazlardan ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluşları adına tescil edilmiş olanların tescilleri bedel talep edilmeksizin aynen devam eder. Bunlar hakkında Hazinece dava açılmaz. Açılmış davalardan vazgeçilir. Hazinece bu nitelikteki taşınmazlar hakkında ilgili belediye veya kamu kurul ve kuruluşları aleyhine açılan davalar sonucunda Hazine adına tesciline veya mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilen, kesinleşen ve henüz tapuda işlemleri yapılmamış olan taşınmazlar hakkında da aynı hüküm uygulanır.
Birinci fıkrada nitelikleri belirtilen taşınmazlardan Hazine adına tescil edilmesi gerekirken doğrudan gerçek ya da özel hukuk tüzel kişileri adına tescil edilmiş taşınmazlara ilişkin Hazinece açılan davalardan, taşınmazların emlak ve rayiç bedelleri toplamının yarısı üzerinden hesaplanacak bedelin ilgililerce Hazineye ödenmesi kaydıyla vazgeçilir. Bu hüküm henüz dava açılmamış taşınmazlar hakkında da uygulanır. Evvelce açılan davalardan Hazine adına tesciline veya mera olarak sınırlandırılmasına ve özel siciline yazılmasına karar verilen ve kesinleşen kararlara konu olan bu nitelikteki taşınmazların tapuları da talep etmeleri halinde aynı esaslara göre önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına devredilir. şeklindedir. Görülüyor ki, yasanın geçici 3. maddesinin 2. fıkrasında taşınmazların emlak ve rayiç bedelleri toplamının yarısı üzerinden hesaplanacak bedeli Hazineye ödemesi gereken gerçek ya da özel hukuk tüzel kişiler; 1. fıkrada nitelikleri belirtilen taşınmazlardan Hazine adına ve tescil edilmesi gerekirken doğrudan adlarına tescil yapılanlardır. Somut olayda ise, dava konusu taşınmaz önce dava dışı belediye adına tescil edilmiş, ondan bedel ödenmek suretiyle davalı tarafından satın alınmıştır. Davalı yasanın geçici 3. maddesinin 2. fıkrasında sözü edilen adına doğrudan tescil yapılan gerçek ya da özel hukuk tüzel kişisi olmadığından davalının Hazineye bir bedel ödemesi gerekmez. Esasen dava konusu taşınmaz bedel talep edilmeksizin belediye adına tescili gereken yerlerdendir. Hazinenin belediyeden isteyemeyeceği bedeli taşınmazı belediyeye bedel ödeyerek satın alan davalıdan talep etmesi düşünülemez. Her ne kadar, hükmüne uyulan Dairemiz ilamında ..... taşınmazın emlak ve rayiç bedellerinin toplamının yarısı belirlenerek davalıya ödenmesi hususunda önel verilerek sonucuna göre bir karar verilmesi..... gerektiğinden söz edilmişse de, bozmadan sonra 4342 sayılı Mera Kanununun Geçici 3. maddesinde 5334 sayılı kanunla değişiklik yapılarak yeni bir yasal düzenleme getirildiğinden burada usulü kazanılmış haktan da söz edilemez. Bu nedenle, mahkemece davalıya taşınmazın emlak ve rayiç bedellerinin toplamının yarısı kadar bedel depo ettirilmesi ve bunun davacıya ödenmesine karar verilmesi doğru olmamıştır. Ne var ki, temyiz edenin sıfatına göre bu husus bozma nedeni yapılmamış, düşülen yanlışlığa değinilmekle yetinilmiştir.
B- Davalıya Hazineye ödenmek üzere taşınmazın emlak ve rayiç bedellerinin toplamının yarısını depo ettirmek demek Hazine tarafından açılan davayı kabul etmek anlamına gelir. Böyle olunca yargılama gideri ve Avukatlık ücretinden de HUMK. nun 417. maddesi gereğince davalının sorumlu tutulması gerekir. Bu yönün göz ardı edilmesi doğru olmamış ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1.) bentte yazılı nedenle Karşıyaka Belediye Başkanlığının temyiz dilekçesinin REDDİNE, (2/B) bendinde yazılı nedenlerle hükmün davacı Hazine yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 18.04.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy