(4721 S. K. m. 710, 748, 755, 856, 1012) (3402 S. K. m. 13, 19, 41) (3194 S. K. m. 11, 18) (3083 S. K. m. 13, 24) (634 S. K. m. 41) (2942 S. K. m. 7) (2924 S. K. m. 7) (2863 S. K. m. 7) (3621 S. K. m. 10, 12) (3226 S. K. m. 8) (6326 S. K. m. 37) (1163 S. K. m. 15) (Tapu Sicil Tüzüğü m. 8, 26, 36, 60, 61, 62, 63, 64, 77, 85, 104) (Tapulama ve Kadastro Paftalarını Yenileme Yönetmeliği m. 11)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 2.9.2004 tarihinde verilen dilekçe ile miktar fazlası şerhinin terkini istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 6.6.2005 tarihli hükmün Yargıtay'ca tetkiki davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içindeki tüm kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava beyanlar sütununda yer alan miktar fazlası kaydının terkini istemine ilişkindir. Öncelikle beyanlar hanesine ait yürürlükte bulunan mevzuat açısından inceleme yaptığımızda aşağıdaki düzenlemelerle karşılaşmaktayız.
Beyanlar başlıklı 4721 S. Türk Medeni Yasasının 1012 madde hükmü Bir taşınmazın eklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılır. Bu kaydın terkini, kütükte hak sahibi görünen tüm ilgililerin rızasına bağlıdır. Taşınmaz mülkiyetine ait kamu hukuku kısıtlamalarının beyanlar sütununa yazılması ve bu sütuna yazılabilecek sair hususlar tüzükle belirlenir. Özel yasa hükümleri saklıdır şeklindedir. Kanunun sözü edilen bu hükmü uyarınca genellikle tapu kütüğüne yazılarak alenileştirilmesinde fayda umulan hukuki ilişki ve fiili durum biçiminde tarif edilen her beyanın tapu kütüğünün beyanlar hanesinde gösterebilme olanağı yoktur. Başka bir anlatımla, tapu kütüğünün beyanlar hanesine beyanda bulunulabilmesi için ya Medeni Kanunda bir hüküm olması veya özel kanunlarda bu konuda bir hükme yer verilmesi yahut Tapu Sicil Tüzüğünde bir düzenleme yapılmış olması gerekir.
Türk Medeni Yasanın 1012. maddesine göre, bir taşınmazın eklentilerinin malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılması mümkündür. Önceki Medeni Kanundaki teferruat deyiminin karşılığı olarak yeni Medeni Kanunda kullanılan eklentiden maksat; asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanımda birleştirme, takma veya başka bir şekilde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. (Medeni Yasanın m. 856) Türk Medeni Yasası uyarınca beyanlar sütununda gösterilebilecek sair haklar ise, kanunun 748. maddesinde sözü edilen geçit haklarından sürekli olanlar, 755. maddedeki toprağın iyileştirilmesi işlemi yapılmak üzere taşınmaz maliklerinin alacakları kararlar, 710. maddedeki yetkili makamlarca belirlenmiş taşınmazın heyelan bölgesinde kaldığına dair beyanlardır.
Tapu Sicil Tüzüğünün 60. maddesi hükmünce kütüğün beyanlar sütununa ancak mevzuatın yazılmasını öngördüğü hususlar yazılabilir. Az yukarıdaki bölümlerde gerek Türk Medeni Yasanın ve gerekse özel kanunların beyanlar sütununa nelerin yazımına cevaz verdiğinden söz edilmiştir. Tapu Sicil Tüzüğünün 61. maddesi uyarınca teferruatın mülkiyet hakkı sahibinin yazılı talebi üzerine beyanlar sütununda belirtilmesi olanaklıdır. Tüzüğün 62. maddesi Türk Medeni Yasasının taşınmaz mal sicilleri ile ilgili hükümlerine göre kurulmaları artık mümkün olmayan ayni hakların, 63. madde medeni hakların kısıtlanmasına ait mahkeme kararlarının, 64. madde ise, işçi ve yüklenicinin işe başlama tarihi, inşaat ile ilgili sözleşmenin kütüğün beyanlar sütununda gösterilmesine olanak sağlamaktadır.
Medeni Kanunda sözü edilen özel kanun hükümleri ve Tapu Sicil Tüzüğünün 60. maddesindeki düzenlemeden anlaşılan mevzuat hükümleri incelendiğinde, beyanlar sütununda nelerin yer alacağı aşağıdaki biçimde saptanmıştır.
3402 S. Kadastro Yasasının 13/c maddesi uyarınca, taşınmazın tahdit ve tespiti yapılırken malikin ölü olduğu anlaşılır ve mirasçıları belirlenemezse, malik adına tesbit yapılır ve malikin ölü olduğu beyanlar sütununda belirtilir. Yine aynı kanunun 19/II. maddesine göre, taşınmaz mal üzerinde paydaşlardan birisine veya üçüncü kişiye ilişkin muhtesat var ise bu hususta beyanlar sütununa yazılır. 41. madde uyarınca yapılan düzeltmelerde beyanlar sütununda gösterilecek bir sair husustur.
21 Mart 1995 günlü Tapulama ve Kadastro Paftalarının Yenileme Yönetmeliğin 11. maddesine göre yenilemeye tabi olacak taşınmazların beyanlar sütununa yenilemeye tabi olduğu yazılır. Yenileme işlemleri yapıldıktan sonra askı ilanı süresinde kadastro mahkemesine dava açıldığında da beyanlar sütununa yenileme nedeniyle davalı olduğu belirtilir.
3194 s. İmar Yasasının 11. maddesi uyarınca umumi hizmetlere ayrılan, 18. maddesine göre imar düzenlemesine alınan, imar planına göre tescile tabi olan, imar nedeniyle sayfası kapatılan ve malik hanesi açık olan taşınmazların anılan nitelikleri beyanlar hanesinde gösterilir. Oluşan imar parselleri üzerine kadastro parselinde bulunana beyanlarda aktarılır. Yine imar sırasında uygulanan kat mülkiyeti ve imar parseli üzerindeki binaların sahipleri ve parsel üzerindeki geçici yapılarda beyanlarda yer alır.
3083 s. Yasa 13. maddesindeki sulama alanlarında kalan taşınmazlar ve bu yasanın uygulanmasına ait yönetmeliğin 24 maddesi uyarınca toplulaştırmaya alınan taşınmazlar beyanlar hanesinde belirtilir.
2981 s. İmar Affı Kanununa göre de, tapu tahsisi belgeleri, bu belgelerin iptaller ve kat irtifakı, kat mülkiyeti belirlemesi beyanlar sütununa yapılır.
634 S. Kat Mülkiyeti Yasası uyarınca, her bağımsız bölüme ilişkin eklentiler, arsa payları, yönetim planı veya yönetim planında sonradan yapılan değişiklikler ve Kat Mülkiyeti Yasanın 41. maddesi gereğince yapılan işlemler, devremülk esasına tabi taşınmazlarda devremülk hakkı, harap olan bağımsız bölüm beyanlar hanesinde işaret edilir.
2942 s. Kamulaştırma Yasası kapsamında kamulaştırma kararı ve bunların terkini (m.7) beyanlara yazılır.
2924 S. Orman Köylüsünün Desteklenmesine dair Yasanın 7. maddesine göre orman sınırı dışına çıkartılıp mülkiyeti kişilere devir edilen arazilerdeki mülkiyet takyitleri ve bu kabil bir araziyi zilyed olarak tasarruf edenlerin adları beyanlar hanesinde gösterilir.
2863 S. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasasının değişik 7. maddesine göre korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenen taşınmazların bu niteliği beyanlarda yer alır.
3621 S. Kıyı Yasasının 10 ve 12. maddesinde ön görülen kıyı şeridinde kalan parsel ve yapılar yapılan yapıların durumu beyanlar sütununa yazılır.
3226 s. Finansal Kiralama Yasanın 8. maddesine göre Finansal Kiralama sözleşmesine konu taşınmaz mala ait sözleşmeler beyanlar sütununda gösterilir.
6326 s. Petrol Yasasının 37. maddesine göre tasfiyehane ve boru hatlarına ait belirlemeler, 3303 s. Yasaya göre de taşkömürü sahalarında maliklere getirilen kısıtlamalar beyanlarda yer alır.
1163 S. Kooperatifler Yasasının 15. maddesi uyarınca bir taşınmaza bağlı kooperatif ortaklığının cuz'i haleflere intikal edeceği hususu da beyanlar hanesine yazılır.
Tapu Sicil Tüzüğünün 8, 26, 36, 77, 85 ve 104 maddeleri uyarınca yapılan işlemlerinde beyanlar hanesinde gösterilmesi olanağı vardır.
Ticaret Sicili Tüzüğüne göre ticari işletme rehninin de beyanlara yazılma olanağı vardır.
Açıklanan kanuni düzenlemeler dışında kanuni düzenlemelerdeki belirsizlikler sebebiyle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü genelgeleri ile açıklayıcı nitelikteki, bina yapılamaz beyanı, yıkım kararları, uygulanamayan mahkeme ilamları, orman içi binalar, da beyanlar sütununa işaretlenebilir.
Birbirinden farklı konularda beyanlar sütununa yapılan kayıtların bazıları, üçüncü kişilerin iyiniyetini bertarafa yararken, bazıları ilgilisi yararına karine yaratır, bazıları ise taşınmaza bağlı bir ayni hakkı ya da şahsi hakkı açıklarken bazı beyanlarda kamu hukukundan kaynaklanan kısıtlamaları açıklar. Bir sair anlatımla, beyanın niteliğine göre beyana bağlanan sonuç değişmektedir (Oğuzman-Seliçi, Eşya Hukuku, İstanbul 2004, s.204).
Gerek metni yukarıda yazılan Türk Medeni Yasanın 1012. ve gerekse Tapu Sicil Tüzüğünün 60. maddelerinden görülmektedir ki, mevzuatın yazılmasına izin vermediği bir belirtmenin kütüğün beyanlar sütununda gösterilebilme olanağı yoktur. Bu genel açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde;
Davacı, 51 parsel s. taşınmaz üzerinde 944 metrekare fazlalık Hazine'ye aittir şerhi bulunduğunu, 944 metrekarelik yerin bedelini ödemeye hazır olduklarını ileri sürerek şerhin terkinini istemiştir.
Mahkemece, davacının taşınmazı şerhle yükümlü olarak aldığını sonradan terkinini isteyemeyeceği davanın reddine karar verilmiştir. Hükmü, davacı temyiz etmiştir.
Davacı, miktar fazlası Hazineye aittir kaydının beyanlar sütunundan terkinini istemektedir. Yukarda açıklanan kanuni düzenlemelerin hiç birisinde miktar fazlasının Hazineye ilişkin olduğuna ait kaydın beyanlar hanesinde gösterilmesi gerektiğine ait açıklama yer almamaktadır. Somut olayda da, dava konusu taşınmazın geldiği 13 parsel s. taşınmaz, 2613 s. kanun uyarınca yapılan kadastro çalışmaları sonucu 6.1.1955 gününde 13819 metrekare miktarında tarla olarak tescil edilmiştir. Dayanağı ise 7.1.1934 günlü iskanen oluşmuş 13 dönüm miktarında tarla niteliğindeki 97 numaralı tapudur. Taşınmazın öncesinde Hazinenin hüküm ve tasarrufunda olan yerlerden bulunduğu, İskan Müdürlüğünce dağıtıma tabi tutulduğu ve ilk tapunun bu dağıtım uyarınca oluştuğu anlaşılmaktadır.
Dayanak 13 numaralı tapuda, bu tapunun verilmesine ait iskan müdüriyetinin kararında ilerde fazla çıkarsa hazineye aittir kaydı bulunmasına rağmen kadastro ile oluşan tapuda miktar fazlasına ait herhangi bir kayıt yoktur. Miktar fazlası şerhi kadastro tespitinden sonra 30.12.1955 gününde konulmuştur. Yukarda değinilen ilkelerde gözetildiğinde, kanuni düzenlemeler kapsamında kalmayan ve tespit sırasında nazara alınmayarak tapuya sonradan işlenen şerhin terkini gerekirken aksine bazı düşüncelerle davanın reddi doğru değildir. Karar bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarda yazılan nedenlerle, davalının temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istem halinde yatırana geri verilmesine, 22.06.2006 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy