(4721 S. K. m. 747)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 12.05.2000 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 12.06.2007 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hüseyin ve Ayten vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı 1113 parsel sayılı taşınmazı için davalılara ait taşınmazlardan en uygun olanından geçit hakkı istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonunda 1113 parsel lehine 2939 ve 1114 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı tesisine karar vermiş, hükmü aleyhine geçit verilen parsel maliki davalılar vekili temyize getirmiştir.
Geçit haklarının tam bir bedel karşılığı kurulacağı TMK. 747. maddesi hükmü gereğidir. Geçidin tam bir ivaz karşılığı tesisi gerekir iken bu bedelin hangi tarihe göre belirlenmesi gerekeceği hususu da önemlidir. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu uyarınca bir davanın açıldığı tarihteki koşullara göre irdeleneceği kuşkusuzdur. Ancak, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesinin egemen olduğu geçit hakkı davalarında, mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin de mağdur edilmemesi gerekir. Geçit bedeli takdir edilirken de bedel dava tarihine göre belirlenmelidir. Ancak, bir davanın yıllarca sürdüğü olgusu karşısında geçit için öngörülen tam bedelin, dava tarihine göre saptanması davalı aleyhine sonuç doğurabileceğinden, yargılama sürecinin uzadığı, taşınmazın bulunduğu yörede değerde önemli ölçüde artışların meydana geldiği hallerde, geçit bedeli saptanırken, keşif tarihindeki değer üzerinden saptanması fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi ve hakkaniyete daha uygun düşer.
Yukarıda belirtilen bedel konusundaki genel ilkeler doğrultusunda somut olaya bakıldığında; geçit bedeli dava tarihi olan 8.5.2000 tarihi itibari ile tespit edilerek depo edilmesine karar verilmiş, dava tarihi ile karar tarihi arasında yedi yıllık süre geçtiği için geçit bedelinin tespiti hakkaniyete uygun olmamıştır. Yargılama sürecinin uzadığı da dikkate alınarak yeniden yapılacak keşif tarihine göre değer tespiti yapılarak bu bedelin depo ettirilip hüküm altına alınması, gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalıların yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, 31.01.2008 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy