(818 S. K. m. 270, 288)
Dava: Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 19.09.2005 gününde verilen dilekçe ile rödovans sözleşmesinin uygulanması, karşı davada ise rödovans sözleşmesinin feshi istenmesi üzerine yapılan muhakeme sonunda; davanın reddine, karşı davanın kabulüne dair verilen 31.01.2008 günlü hükmün Yargıtayca, duruşmalı olarak incelenmesi davacı-davalı vekili tarafından istenilmekle, tayin olunan 21.10.2008 günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacı-davalı Kayadibi Madencilik Tic. Ltd. Şti. vekili Av. S. E. ile karşı taraftan davalı-davacı Matkim Madencilik Tesis Kimya Ltd. Şti. vekili Av. Y. K. geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulü ne karar verildikten sonra gelenlerin sözlü açıklamaları dinlendi. Duruşmanın bittiği bildirildi. İş karara bırakıldı. Bilahare dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, davalının A.R.67033 ruhsat numaralı 150 hektar büyüklüğündeki maden sahasını 04.07.2004 tarihli sözleşme ile kiraladığını, maden sahasının Taş Ocakları Nizamnamesine tabi iken yapılan değişiklik ile Maden Yasası kapsamına alındığını ve işletme sahasının 50 hektara düşürüldüğünü, ayrıca Kültür ve Tabiat Varlıkları Kurulunca da 5 hektarlık bir eksiltmeye gidildiğini ileri sürerek 04.07.2004 tarihli sözleşmenin küçülme oranında uyarlanmasını ve sözleşmenin feshi halinde ödenmesi gerekli 50.000.00 YTL.nin de aynı oranda indirilmesini istemiştir.
Karşı davada, davacı-karşı davalı Matkim Madencilik Tesis Kimya Ltd. Şti. rödovans bedellerinin süresinde ödenmediğini ileri sürerek 04.07.2004 tarihli sözleşmenin feshi ile ruhsatın iadesini istemiştir.
Mahkemece, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile 04.07.2004 tarihli sözleşmenin feshine karar verilmiştir.
Hüküm, davacı-karşı davalı Kayadibi Madencilik Tic. Ltd. Şti. tarafından temyiz edilmiştir.
1- Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya kapsamına göre davacı kaşı davalının uyarlama istemlerine ilişkin asıl davaya yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiş reddi gerekmiştir.
2- Davacı ve davalının kabul edilen 04.07.2004 tarihli rödovans sözleşmesinin feshine dair hüküm bölümüne yönelik temyiz itirazlarına gelince; Yanların içeriğinde uyuşmazlık çıkarmadıkları 04.07.2004 günlü sözleşme hasılat kira sözleşmesinin bir tipi olan rödovans sözleşmesidir. Dolayısıyla, eldeki uyuşmazlığın yanlar arasındaki 04.07.2004 tarihli sözleşme hükümleri ile Borçlar Kanunu'nun hasılat kirasına ilişkin 270. ve devamı maddeleri uygulanmak suretiyle giderilmesi gerekecektir.
Karşı davada, borçlunun temerrüdüne dayanılarak temerrüt nedeniyle sözleşmenin feshi dava edilmiştir. Gerçekten, sözleşme hükümlerine uygun düzenlenen 2005 yılı kira parasına dair 01.09.2005 tarihli fatura karşı davacı kiralayan tarafından düzenlenmiş, aynı tarihli yazı ekinde davacı ve karşı davalıya ödenmek üzere gönderilmiş, ödenmemesi üzerine de icra takibine girişilmiştir.
Taraflar arasındaki 04.07.2004 günlü sözleşmenin 6. maddesinde rödovans ödemeleri malın sevk ve satışını müteakip (1) ay içinde yapılacaktır. Ödemeler Matkim'in vereceği fatura karşılığında olacaktır hükmü bulunmaktadır. Görülüyor ki sözleşmede fatura karşılığı ödeme için kiracıya bir süre verileceğine dair hüküm yoktur. Ne var ki, az yukarıda sözü edildiği üzere eldeki uyuşmazlığa uygulanması zorunlu Borçlar Kanunu'nun 288. maddesi hükmüne göre kiralayanın kiracı, kirayı vadesi hululünde tediye etmezse kiralayan altmış günlük bir mehil tayin ederek birikmiş olan kira bu müddet zarfında verilmediği takdirde mehlin hitamında akdi feshedeceğini, kiracıya ihtar etmesi zorunludur. Kanunun öngördüğü altmış günlük bu süre taraflarca uzatılabilir ise de, hüküm borçlu yararına konulduğundan yasadaki bu sürenin sözleşmeyle kısaltılması olanaklı değildir. Davalı ve karşı davacı kiralayan, yasa hükmüne uyarak kiracıya altmış günlük süre tanımadan akdi feshedemeyeceğinden feshe ilişkin karşı davanın da reddi yerine yasa kuralı bir yana bırakılarak istem kabul edildiğinden karar bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda 1. numaralı bentte yazılı nedenlerle davacı-karşı davalının uyarlama istemine ilişkin asıl davaya yönelik temyiz itirazlarının reddine, 2. bentte yazılı nedenlerle hükmün davacı-karşı davalı yararına BOZULMASINA, 550.00 YTL. Yargıtay duruşma vekalet ücretinin davalı-davacı Matkim Madencilik Tesis Kimya Ltd. Şti.nden alınarak davacı-davalı Kayadibi Madencilik Tic. Ltd. Şti.ne verilmesine, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 21.10.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy