(4721 S. K. m. 747)
Dava: Davacılar vekili tarafından, davalılar aleyhine 30.09.2004 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 06.12.2011 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davalı E. Ç. vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
Karar: Dava, Türk Medeni Kanununun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir.
Davalılardan 46 parsel sayılı taşınmazın maliki E. Ç. vekili, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, 44 ve 192 parsel sayılı taşınmazlar lehine, 192, 193 ve 46 parsel sayılı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasına, ayrıca Denizli 1. Asliye Hukuk mahkemesince 46 parsel sayılı taşınmaz yararına geçit hakkı kurulan dava dışı 51 parsel sayılı taşınmaz malikleri yararına yararlanma bedeli ödenmesine karar verilmiş, hükmü davalı E. Ç. vekili temyiz etmiştir.
Dairemizin 30.04.2009 günlü 2009/4371 Esas, 5403 sayılı kararıyla; kesintisiz ve yola bağlantısı bulunmayacak şekilde geçit kurulduğu, aleyhine geçit kurulan taşınmazlar yönünden taraf teşkilinin sağlanmadığı ve hüküm tarihine yakın yeni bir bedel belirlenmesi gerektiği gerekçeleri ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; 44 ve 192 parsel sayılı taşınmazların lehine, 25.06.2010 tarihli fen bilirkişi raporunda 1 no'lu alternatif olarak belirtilen 192 sayılı parselin A harfi ile, 193 sayılı parselin B harfi ile, 46 sayılı parselin C harfi ile, 51 sayılı parselin D harfi ile gösterilen kısımlarından 3,5 m genişliğinde geçit hakkı tesisine, 46 ve 193 sayılı parseller arasında kanalet bulunduğundan davacılar tarafından bilirkişi raporunda belirtilen şekilde köprü yapılmasına karar verilmiştir.
Hükmü, davalı 46 parsel sayılı taşınmaz maliki E. Ç. vekili temyiz etmiştir.
1-Yapılan yargılamaya toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, davalı E. Ç. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmediğinden reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Ülkemizde arazi düzenlenmesinin sağlıklı bir yapıya kavuşmamış olması ve her taşınmazın yol ihtiyacına cevap verilmemesi geçit davalarının nedenidir. Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine mutlak geçit ihtiyacı veya geçit yoksunluğu, ikincisine de nispi geçit ihtiyacı ya da geçit yetersizliği denilmektedir.
Yararına geçit kurulacak taşınmazın tapuda kayıtlı niteliği ve kullanım amacı nazara alınarak özellikle tarım alanlarında, nihayet bir tarım aracının geçeceği genişlikte (emsaline göre 2,5-3 m.) geçit hakkı tesisine karar vermek gerekir. Bu genişliği aşan bir yol verilecekse, gerekçesi kararda dayanakları ile birlikte gösterilmelidir.
Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken bedel taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığı ile objektif kıstaslar esas alınarak belirlenmelidir. Saptanacak bedel de hükümden önce depo ettirilmelidir. Hemen belirtmek gerekir ki, bedelin saptanmasından sonra hüküm tarihine kadar taşınmazın değerinde önemli derecede değişim yaratabilecek uzunca bir süre geçmiş veya bedel tespitinden sonra yörede taşınmazın değerini artıracak değişiklikler meydana gelmiş olabilir. Bu gibi durumlarda mülkiyet hakkı kısıtlanan taşınmaz malikinin mağduriyetine neden olmamak ve diğer tarafın hakkın kötüye kullanılması sonucunu doğuracak olası davranışlarını önlemek için hüküm tarihine yakın yeni bir değer tespiti yapılmalıdır.
Hükme esas alınan 25.06.2010 tarihli bilirkişi rapor ve krokisinde 193 ve 46 sayılı parseller arasındaki köprünün 3.50 m genişliğinde yapılması gerektiği belirtilmiş ise de kurulan geçitin başladığı yerden genel yola kadar gerekçesi dayanakları birlikte gösterilmeksizin 3.50 m genişliğinde geçit tesis edilmesi Dairemizin yukarıda belirtilen ilkelerine aykırıdır.
Bu nedenle mahkemece, bilirkişilerden ek rapor alınarak, gerekirse keşif yapılarak 46 ve 193 parsel sayılı taşınmazlar arasında yapılacak köprü giriş ve çıkışlarında geçit eni 3.50 m, geçit güzergahının diğer kısımlarında Dairemizin yukarıda belirlenen ilkeleri doğrultusunda 2,5- 3 m olarak kurulmalı, hüküm tarihine yakın yeni bir bedel belirlenerek geçit hakkı tesisine karar vermelidir.
Mahkemece, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı E. Ç. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bent uyarınca davalı E. Ç. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde yatırana iadesine, 14.06.2012 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy